Muğla’nın Milas ilçesinde bulunan İlbir Dağları, dünya mücevher piyasasında adı sık geçen bir taşa ev sahipliği yapıyor. Zultanit olarak bilinen ve diyaspor mineralinin özel bir formu olan bu değerli taşın ticari kalitedeki örnekleri yalnızca Türkiye’de çıkarılıyor. Uzmanlara göre bu durum, Türkiye’yi alternatifi olmayan bir tedarikçi konumuna getiriyor.
Dünya değerli taş literatüründe “elmastan 10 bin kat daha nadir” şeklinde sınıflandırılan Zultanit, coğrafi kısıtlılığı nedeniyle küresel ölçekte yoğun talep görüyor. Jeolojik olarak farklı bölgelerde diyaspor mineraline rastlanabilse de, takı yapımına uygun şeffaflıkta ve renk değiştirme özelliğine sahip örneklerin yalnızca Türkiye’nin güneybatısındaki bu sahadan çıktığı belirtiliyor.
Işığa göre renk değiştirmesi en dikkat çekici özelliği
Zultanit’i farklı kılan en önemli unsur, herhangi bir ısıl işlem ya da kimyasal müdahale olmadan ışık kaynağına göre renk değiştirebilmesi. Gün ışığında canlı fıstık yeşili tonlar sergileyen taş, sarı yapay ışık altında şeftali ve pembe tonlarına dönüyor. Düşük ışıkta ise şampanya rengini andıran bir görünüm alıyor.
Bu çoklu renk geçişi, kristal yapısındaki atomik dizilimden kaynaklanan tamamen doğal bir olay olarak tanımlanıyor. Renkler keskin bir geçişle değil, daha yumuşak bir şekilde değişiyor. İşte bu detay, taşın orjinalliğini anlamada da önemli kabul ediliyor.
Sınırlı işlenebilmesi değerini artırıyor
Zultanit’in nadirliği sadece tek bir bölgede çıkarılmasıyla sınırlı kalmıyor. Kristallerin büyük bölümünün çatlaklı yapıda olması nedeniyle, ham madenin yalnızca yüzde 2 ile 5 arasındaki kısmı fasetli mücevhere dönüştürülebiliyor. Geri kalan kısmı ise takı üretimine uygun olmuyor.
Bu düşük verim oranı, taşın piyasa değerini ciddi şekilde yukarı taşıyor. Sektör temsilcileri, bu sınırlı üretim kapasitesinin koleksiyon değeri açısından da belirleyici olduğunu ifade ediyor.
Uzmanlar sahte ürünlere karşı uyarıyor
Son yıllarda artan ilgiyle birlikte piyasada “laboratuvar üretimi” ya da “Zultanit camı” adı altında satılan ürünlerin sayısında da artış yaşandığı belirtiliyor. Uzmanlar, gerçek bir Zultanit’te renk geçişlerinin doğal ve yumuşak olduğunu, keskin ve ani değişimlerin şüphe uyandırması gerektiğini vurguluyor.
Milas’taki tek maden yatağından çıkarılan bu taş, hem jeolojik özelliği hem de sınırlı üretimi nedeniyle mücevher dünyasında ayrı bir yerde duruyor. Görünüşe göre Zultanit, nadirliği ve doğallığı sayesinde adından daha uzun süre söz ettirecek gibi duruyor.