Son Mühür/Seçil Ünlü- Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Dicle Zengin Çamurdan’ın yürütücülüğünü üstlendiği bilimsel proje, TÜBİTAK tarafından desteklenmeye uygun bulundu.
“Çoklu dalgaboyu gözlemleri ile seçilen polar türü manyetik kataklismik değişenlerin doğasının araştırılması” başlıklı proje, TÜBİTAK 1001 – Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı kapsamında kabul edildi.
Güçlü manyetik alanların madde üzerindeki etkisi araştırılacak
Proje kapsamında, evrende güçlü manyetik alanların maddenin davranışını nasıl şekillendirdiğini ortaya koymaya yönelik kapsamlı bir çalışma yürütülecek.
Özellikle yüksek enerjili astrofizik açısından büyük önem taşıyan polar türü çift yıldız sistemlerinin fiziksel yapısı çoklu dalgaboyu gözlemleriyle incelenecek.
Rektör Musa Alcı’dan tebrik mesajı
Musa Alcı, TÜBİTAK tarafından desteklenmeye değer bulunan proje dolayısıyla Doç. Dr. Dicle Zengin Çamurdan’ı tebrik ederek başarı dileklerini iletti. Rektör Alcı, bu tür teknoloji ve bilim odaklı projelerin üniversitenin akademik gücünü artırdığını vurguladı.
Polar türü yıldızların gizemi aydınlatılacak
Proje hakkında bilgi veren Doç. Dr. Dicle Zengin Çamurdan, araştırmanın “polar” olarak adlandırılan ve manyetik alanların belirleyici rol oynadığı çift yıldız türlerinin fiziksel doğasını ortaya koymayı amaçladığını söyledi.
Polar türü sistemlerin, bir beyaz cüce ile ona kütle aktaran Güneş benzeri bir yoldaş yıldızdan oluştuğunu belirten Çamurdan, bu sistemleri diğer çift yıldızlardan ayıran temel unsurun beyaz cücenin sahip olduğu son derece güçlü manyetik alanlar olduğunu ifade etti.
Yüksek enerjili ışınımlar mercek altına alınacak
Güçlü manyetik alanlar nedeniyle yoldaş yıldızdan gelen maddenin bir disk oluşturmadan doğrudan beyaz cücenin kutup bölgelerine yöneldiğini aktaran Çamurdan, bu sürecin beyaz cüce yüzeyinde yüksek hızlarla çarpışmalara neden olduğunu söyledi.
Bu çarpışmalar sonucunda optik, morötesi ve X-ışını bantlarında güçlü ışınımlar oluştuğu belirtildi. Bu süreçlerin, hem yüksek enerjili astrofizik hem de manyetik plazma fiziği açısından kritik veriler sunduğu vurgulandı.
X-ışını uyduları ve yer tabanlı teleskoplar birlikte kullanılacak
Proje kapsamında, literatürde polar adayı olarak tanımlanan ancak fiziksel doğası henüz tam olarak çözülememiş çift yıldız sistemleri detaylı biçimde incelenecek.
Araştırmada, atmosfer dışındaki X-ışını uydularından elde edilen veriler ile yer konuşlu optik teleskop gözlemleri eşzamanlı olarak analiz edilecek.
Bu sayede sistemlerin parlaklık değişimleri, X-ışını ışık eğrileri ve tayfsal özellikleri karşılaştırmalı olarak değerlendirilecek.
Kuramsal modeller test edilecek
Araştırmada; maddenin hangi kutba yöneldiği, akışın zamanla nasıl değiştiği ve beyaz cücenin dönme hareketi ile yörünge hareketi arasındaki senkronizasyonun durumu da ele alınacak.
Elde edilecek sonuçların, manyetik alanların madde birikimi üzerindeki etkilerine ilişkin mevcut kuramsal modellerin test edilmesine ve geliştirilmesine katkı sunması bekleniyor.
Uluslararası literatüre katkı hedefleniyor
Projenin yalnızca tek tek yıldızları sınıflandırmakla sınırlı kalmayacağını belirten Doç. Dr. Dicle Zengin Çamurdan, polar türü sistemlerin genel yapısal özelliklerinin karşılaştırmalı olarak inceleneceğini ifade etti.