Her yıl Mart ayının gelişiyle kutlanan ve 'Baba Marta' günlerinin başlangıcı sayılan Marteniçka geleneği, bu yıl da 7'den 70'e herkesin ilgisini çekiyor. Kırmızı ve beyaz iplerin birbirine dolanmasıyla oluşturulan bu sembolik takılar, doğanın uyanışını selamlamak ve sevdiklerine iyi dileklerde bulunmak isteyenler tarafından kollara takılır. Sağlık ve güç temennisini taşıyan bu geleneği uygulamak isteyenler, 'Marteniçka hangi kola takılır?' ve 'Ne zaman çıkarılır?' sorularına yanıt bulmak için arama motorlarına yöneldi.
MARTENİÇKA NE ZAMAN TAKILIR VE NE ZAMAN ÇIKARILIR?
Asırlardır süregelen bu gelenek için başlangıç tarihi her sene olduğu gibi 1 Mart'tır. Balkan coğrafyasından yayılan adete göre, Mart ayı boyunca bileklerde kalan bu ipler, baharın gerçek müjdecisi olan ilk leylek görüldüğünde veya ağaçlar çiçek açtığında çıkarılır. Bilekten çıkarılan marteniçkalar, dileklerin kabul olması, sağlık ve bereket getirmesi inancıyla çiçek açan veya meyve veren bir ağaca bağlanır.
MARTENİÇKA HANGİ BİLEĞE TAKILIR, SAĞ MI SOL MU?
Marteniçka geleneğinde aslında kesin ve katı bir kural bulunmaz. Ancak yaygın inanışa göre, kalbe daha yakın olması ve iyi dileklerin kalbe taşınması amacıyla genellikle sol bilek tercih edilir. Yine de bazı yörelerde sağ bileğe takıldığı da görülür; buradaki esas amaç, 1 Mart itibarıyla doğanın uyanışına şahitlik edene kadar bu sembolü üzerinde taşımaktır.
MARTENİÇKA HİKAYESİ VE ANLAMI NEDİR?
Kökeni Bulgaristan kültürüne dayanan bu geleneğin başrolünde 'Baba Marta' yani Marta Nine efsanesi yer alır. Bulgarlar, 1 Mart'tan itibaren Marta Nine günlerinin başladığına inanır ve sevdiklerine sağlık, güç dilemek için 'martenitsa' denilen bu sembolleri hediye eder. Marteniçkada kullanılan beyaz renk uzun ömrü simgelerken, kırmızı renk ise sağlığı ve gücü temsil eder. Eskiden nazardan korunmak için takılan bu iplerde, bazen 'Pijo ve Penda' adı verilen kırmızı-beyaz kuklalar da kullanılır.
EVDE MARTENİÇKA BİLEKLİK YAPIMI
Geleneğin en güzel yanlarından biri de bu bilekliklerin satın alınmayıp, ya hediye edilmesi ya da el emeğiyle örülmesidir. Yapımı ise oldukça basittir; bir parça kırmızı ve bir parça beyaz ipi uçlarından bağlayıp birbirine dolayarak (bükerek) kolayca hazırlayabilirsiniz. Dileyenler tığ veya şiş yardımıyla örgü şeklinde yapabilir ya da boncuklarla süsleyebilir.