Kaya ortamına oturan binaların deprem dalgasını çok daha az büyüttüğü, alüvyonlu zeminlerde ise dalganın katlanarak güçlendiği biliniyor. Bu fark, aynı şiddetteki bir sarsıntıda iki ayrı semt arasında uçuruma denk düşen bir hasar farkı yaratabiliyor.
İzmir'in en sağlam zemini hangi yamaçlarda görülüyor
Uzmanların listesinde ilk sırayı Yamanlar Dağı çevresi alıyor. Volkanik ve kayaç yapısı sayesinde deprem dalgalarını minimize eden bu bölge, yapı güvenliğini doğrudan artırıyor. Karşıyaka tarafında da sahil yerine Yamanlar Dağı'na doğru yükselen Evka 2, Evka 5 ve Evka 6'nın üst kısımları zemin açısından dikkat çekiyor.
Bornova'nın yüksek kesimleri, Ege Üniversitesi kampüsünün üst tarafı, Evka 3, Evka 4 ile Atatürk Mahallesi'nin yamaç bölümleri sağlam ana kaya ya da volkanik zemin üzerinde konumlanıyor. Jeoloji Mühendisleri Odası İzmir Şube Başkanı Alim Murathan da Bornova'nın Evka 3 ve Osmangazi bölgelerini güvenli alanlar arasında gösteriyor.
Güney aksında hangi semtler güvenli kabul ediliyor
Buca'nın iç kesimleri, kayalık zemin yapısıyla şehrin en güvenli noktaları arasında. Şirinyer de aynı şekilde sağlam zemin profili sergiliyor. Balçova'nın Teleferik tarafı ile yamaç hattı, deprem dalgalarını sönümleme kapasitesi yüksek bir bölge olarak öne çıkıyor.
Narlıdere'nin Çamtepe ve Yenikale gibi yüksek mahalleleri de kaya zeminli güvenli alanlar arasında sayılıyor. Ancak uzmanlar burada bir nüansı altını çiziyor: Narlıdere'nin sırtları aynı zamanda heyelan bölgesi. Yani sadece zemine bakıp karar vermek yetmiyor; faya uzaklık ve heyelan riski de hesaba katılmalı.
Hangi bölgeler riskli kabul ediliyor
Bayraklı Ovası ile benzer özellik gösteren suya doygun alanlar, riskli kategoride. Karşıyaka, Çiğli, Konak'ın Alsancak hattı ile sahil yolu, alüvyon zemin nedeniyle yüksek tehlike taşıyor. Karşıyaka-Çiğli-Menemen üçgeni, Gediz Nehri'nin getirdiği alüvyon zemin sebebiyle uzmanlar tarafından en kritik bölge olarak değerlendiriliyor.
İzmir'de toplam 17 diri ya da potansiyel diri fay var. Kentin etrafındaki 100 kilometrelik halka içinde ise 30 civarında diri fay bulunuyor.
Zemin tek başına yeterli mi
Sağlam zemin tek başına garanti sağlamıyor. Hasar üç ayrı unsurla belirleniyor: zemin sınıfı, faya uzaklık ve binanın yapı kalitesi. İnşaat Mühendisleri Odası İzmir Şubesi'ne göre kentin yapı stokunun yaklaşık yüzde 60-70'i güvenli değil. Bu yüzden uzmanlar e-Devlet üzerinden Türkiye Deprem Tehlike Haritası uygulamasıyla sokak bazında inceleme yapılmasını ve 2018 sonrası yönetmeliğe uygun projelerin tercih edilmesini öneriyor.