Son Mühür/Merve Turan- Türkiye Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçı Birlikleri Sektör Kurulu Başkanı Sinan Kızıltan, sektörün 2026 yılı ihracat hedefinin 4,3 milyar dolar olarak belirlendiğini açıkladı. Kızıltan, 2026 döneminde rekabet gücünü artırmaya yönelik öncelikli alanların; katma değerli ihracatın geliştirilmesi, sürdürülebilirlik ve izlenebilirlik kriterlerine uyum, etkin maliyet yönetimi, pazar çeşitlendirmesi ile risk yönetimi olacağını belirtti.
Sürdürülebilir büyüme için projeler devrede
UR-GE Projeleri, Turkish Seafood Turquality Projesi, planlanan yurt dışı fuar katılımları ve uluslararası kuruluşlarda üstlenilen aktif görevlerin ihracatın sürdürülebilir biçimde artmasına katkı sağlayacağını ifade eden Kızıltan, bu çalışmaların olumlu etkisiyle 2027 yılı sonunda su ürünleri ihracatında 2,5 milyar dolarlık hedefe ulaşılmasının amaçlandığını söyledi. İşlenmiş, paketli ve markalı ürünlerin ihracattaki payının yükseltilmesinin, ihracat gelirlerini kalıcı şekilde güçlendireceğine dikkat çekti.
Sürdürülebilir üretim artık zorunluluk
Avrupa Birliği başta olmak üzere ihracat pazarlarında uyum gerekliliklerinin giderek arttığını vurgulayan Kızıltan, sürdürülebilir üretim modellerinin artık tercih değil zorunluluk haline geldiğini kaydetti. Yem, enerji ve lojistik maliyetlerinde verimlilik sağlayan uygulamalar ile ölçek ekonomilerinin öneminin daha da artacağını belirten Kızıltan, yakın pazarlara aşırı bağımlılığı azaltacak şekilde alternatif pazarlarda kalıcı ticari ağların kurulmasının ihracatta istikrarın anahtarı olacağını dile getirdi.
Risk yönetimi gündemdeki yerini koruyor
Kızıltan, kuş gribi gibi hayvan hastalıkları, iklim kaynaklı etkiler ve biyogüvenlik uygulamalarının sektörün risk yönetimi başlıkları arasında yer almaya devam edeceğini ifade etti. 2025 yılında ihracatta yükseliş ivmesini koruyan su ürünleri sektörü başta olmak üzere tüm alt sektörlerde rekabet gücünü artıran yatırım ve dönüşüm adımlarının 2026 performansını belirleyeceğini söyleyen Kızıltan, sektörün üretim kapasitesi, pazar deneyimi ve girişimcilik gücüyle büyümeyi sürdüreceğine inandığını belirtti.
Levrek ihracatta liderliğini sürdürdü
Sektörün 2025 yılı ihracat performansını da değerlendiren Kızıltan, ihracatta ilk sırada “denizlerin kralı” olarak nitelendirilen levreğin yer aldığını aktardı. 2024 yılında 570 milyon dolar olan levrek ihracatı, 2025’te yüzde 17 artışla 666 milyon dolara yükseldi. Çipura ise 585 milyon dolarlık ihracat geliriyle levreği izledi. Çipura ihracatı, 2024’teki 507 milyon dolarlık seviyeden 2025’te yüzde 15 artış gösterdi.
Son 10 yılda Türk su ürünleri sektörünün öne çıkan ürünü olan Türk somonu da ihracattaki yükselişini sürdürdü. 2024’te 458 milyon dolar olan Türk somonu ihracatı, 2025’te yüzde 14 artışla 521 milyon dolara ulaştı. Diğer su ürünleri ihracatı 193 milyon dolar, orkinos ihracatı 123 milyon dolar, alabalık ihracatı 122 milyon dolar ve kaya levreği ihracatı 32,7 milyon dolar olarak gerçekleşti.
İhracatın yüzde 45’i Ege’den
Su ürünleri ve hayvansal mamuller ihracatının yüzde 45’i Ege Bölgesi’nden yapıldı. Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği, 2025 yılında ihracatını yüzde 7 artırarak 1 milyar 724 milyon dolardan 1 milyar 840 milyon dolara çıkardı ve sektör ihracatında liderliğini pekiştirdi.
Su ürünlerinde Rusya, diğer alt sektörlerde Irak öne çıktı
Türkiye’nin su ürünleri ihracatında ilk sırada 466 milyon dolarla Rusya Federasyonu yer aldı. İtalya, 280 milyon dolarlık taleple ikinci sırada bulunurken, bu ülkeye yapılan ihracat yüzde 17 artış gösterdi. Hollanda’ya su ürünleri ihracatı ise yüzde 35 artışla 229 milyon dolara ulaştı. Yunanistan, İngiltere, Japonya, ABD, Almanya, Güney Kore ve Fransa diğer önemli pazarlar arasında yer aldı.
Kanatlı eti ihracatı 722 milyon dolar olurken, Irak 306 milyon dolarla açık ara ilk sırada yer aldı. Suriye, yüzde 557’lik rekor artışla 14 milyon dolardan 92 milyon dolara çıkarak ikinci sıraya yükseldi. Birleşik Arap Emirlikleri 26,3 milyon dolarlık talep ile üçüncü sırada yer buldu.
Süt ürünleri ihracatında da Irak, 69 milyon dolarla ilk sırada yer aldı. Cezayir’e ihracat yüzde 46 artışla 41,7 milyon dolara yükselirken, Bangladeş’e yapılan süt ürünleri ihracatı yüzde 150 artışla 24,8 milyon dolara ulaştı.
Yumurta ihracatında Irak 111 milyon dolarla liderliğini korurken, Rusya Federasyonu 55,6 milyon dolar ile ikinci, Birleşik Arap Emirlikleri 34,5 milyon dolar ile üçüncü sırada yer aldı. Bal ihracatında ise ilk üç pazar 11,3 milyon dolarla ABD, 5,4 milyon dolarla Almanya ve 3 milyon dolarla İngiltere oldu.