Son Mühür- Batı'da İran üzerine en etkili düşünürlerden biri olan Londra merkezli düşünce kuruluşu Bourse & Bazaar Foundation'ın kurucusu ve CEO'su İran kökenli Esfandyar Batmanghelidj, İran'ın geleceğinde devrik Şah'ın oğlu Reza Pehlevi'nin yeniden rol almasının neden zor olduğunu başlıklar halinde sıraladı.
Esfandyar Batmanghelidj,
''İşte son birkaç haftada, hatta son birkaç on yılda Reza Pehlevi'nin yapması gerektiğini düşündüğüm şeylerin bir listesi. Bunları yapmadı çünkü bir siyasi örgütü yönetmekten aciz, bırakın siyasi bir geçişi'' hatırlatmasında bulundu.
Esfandyar Batmanghelidj'in Reza Pehlevi'yle ilgili dikkat çeken analizi şöyle...
Reza Pehlevi neleri yapmadı?
• İletişimlerini, protesto hareketine bir tempo kazandırmak için sabit bir zamanda günlük yayınlar etrafında yapılandırmak ve tutarlı görseller kullanarak bir kontrol hissi uyandırmak
• Gerçek bir siyasi örgütün varlığını kanıtlamak için dış iletişimlerde personelini ve vekillerini ön plana çıkarmak
• “Javid Shah” sloganını siyasi bir motto olarak reddetmek ve mesajlaşmanın geniş bir dayanışma temeli oluşturmasını sağlamak
• Protesto hareketinin uzun ömürlülüğünü önceliklendirmek için şiddetsiz direniş çağrısı yapmak, disiplinli seferberlik ve protestocuların güvende kalması gerektiğini yineliyor olmak; örneğin “evde kal” grevleri veya şehir merkezleri dışında toplanmalar gibi yöntemler kullanarak
• Büyük can kaybı için pişmanlık göstermek ve öldürülen protestocuları hassasiyetle onurlandırmak, ölümlerini araçsallaştırmaktan kaçınmak
• Diasporadaki iç çekişmeleri kınamak ve kapsayıcılık ve hoşgörü temelli bir siyasi kültürde ısrar etmek.
Muhalefeti organize edemedi...
• Muhalefet grupları arasında faaliyetleri koordine etmek için seçilmiş bir yürütme organına sahip yeni bir üyelik temelli siyasi örgüt kurmak
• Davranış kurallarına uymayan üyeleri disipline etmek veya dışarı atmak
• Bu siyasi örgütteki seçilmiş rolüne ilişkin bir unvan benimsemek, “taç prensi” unvanını vurgusuzlaştırmak
• Kadın, Yaşam, Özgürlük ilkelerine bağlılığı yeniden teyit etmek ve o hareketin liderlerini yüceltmek
• Önerilerinin İran içindeki İranlı muhalif figürlerle uyumluluğunu vurgulamak, hapisten serbest bırakılmalarını talep etmek ve onlarla çalışmaya hazır olduğunu belirtmek; özellikle solcularla
• Nostalji temelli bir siyasi vizyonu reddetmek ve son diasporanın üyelerini, on yıllar önce İran'ı terk eden ailelere tercih etmek
• İnsan hakları gruplarına acil destek sağlamak için bağış toplamak, böylece devlet şiddeti belgelerini yeterli kapasiteyle kaydedebilsinler
• Protestolar sırasında etkilenen aileler için yasal masraflar ve tıbbi faturalar ödemek üzere bağış toplamak.
Trump yönetimine yalvarmak...
• Trump yönetimini ve Avrupa hükümetlerini İran vizelerini işlemeye devam etmeye ikna etmek, bireylerin kovuşturmadan kaçmasını veya ABD'de tıbbi yardım aramasını sağlamak
• Trump yönetimini İranlı Amerikalıların ekonomik zorluk çeken aile üyelerine destek için İran'a havale göndermesini mümkün kılmak üzere ikna etmek
• Trump, Graham ve diğer figürlerin harekete geçmesi için yalvarmak yerine gerçek liderlik sergilemek.
Muhalefetten uzak olduğunu gösterdi...
Keşke başka şeyler de yapsa ama yapamayacağını bildiğim şeyler var; örneğin Netanyahu'nun (bir savaş suçlusu) desteğini reddetmek ve askeri müdahaleyi reddetmek. Ama bu listenin amacı –ki bu liste hiç de kapsamlı değil– etkili bir siyasi muhalefetten ne kadar uzakta olduğumuzu vurgulamak.
Bu büyük ölçüde Pahlavi'nin gerekli siyasi kültürü teşvik edememesi ve gerekli siyasi kurumları kuramaması yüzünden. Henüz bir siyasi parti, komite veya kongre kurmadan geçici bir hükümeti yönetmeye hazır olduğunu söylüyor. ABD istihbaratının onun liderlik kapasitesi hakkındaki herhangi bir değerlendirmesinin bu başarısızlığı not edeceğini tahmin ediyorum. Derin organizasyon deneyimine sahip Machado Trump yönetiminin güvenini kazanamadıysa, Pahlavi nasıl kazanabilir?
Üstelik, onun beklentilerine aşırı odaklanmak uluslararası topluluğun İran muhalefetini anlamasını gölgeledi ve İran içindeki diğer liderler ve liderlik biçimleri için desteği engelledi.
Pahlavi konumuyla o kadar takıntılı hale geldi ki süreci unuttu ve bu derin bir talihsizlik.