İzmir’in Bergama ilçesinde, insanlık tarihinin en önemli yazı malzemelerinden parşömeni asırlık geleneklerle üreten dünyadaki son isimlerden biri olan UNESCO tescilli "Yaşayan İnsan Hazinesi" karatabak İsmail Araç, 93 yaşında hayatını kaybetti. Ömrünün 71 yılını parşömene adayan ve mesleğini geleceğe aktarmanın huzuruyla hayata veda eden usta sanatçı, Bergama’da düzenlenen törenle dualar eşliğinde ebediyete uğurlandı.
Adeta canlı kütüphane haline gelmişti
1933 yılında doğduğu Bergama'da, henüz yirmili yaşlarındayken parşömenle bağ kuran İsmail Araç, 1953 senesinde Tabakçılar Köprüsü altında adım attığı dericilik serüvenini, tam 71 yıl boyunca hiç ara vermeden ve ilk günkü tutkuyla sürdürdü. Milattan önce 2. yüzyılda Bergama Krallığı döneminde icat edilen parşömen üretimini, günümüz teknolojisine direnerek tamamen doğal ve el emeği yöntemlerle yapan dünyadaki parmakla sayılır ustalardan Araç, kimyasal maddelere elini bile sürmeden, büyük bir fiziksel güçle oğlak ve keçi derilerini "kavlato" adı verilen özel bıçaklarla işliyordu. İsmail Araç, bu titizliği sayesinde hem yerli hem de yabancı akademisyenlerin ve tarihçilerin canlı kütüphanesi haline gelmişti.
Bergama’nın adını bir de o duyurdu
Kültür ve Turizm Bakanlığı, asırlık ustayı 2017 yılında "Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı" olarak ilan etti. Bu unvanın ardından Araç, 2021 yılında UNESCO tarafından verilen ve dünyaca kabul gören "Yaşayan İnsan Hazinesi" tescilini de aldı. Geleneksel sanatlara sunduğu eşsiz katkılar sebebiyle Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’dan da ödül alan İsmail Araç hem devlet mekanizmasının hem de uluslararası kültür camiasının saygısını kazanarak Bergama’nın adını dünyaya gururla duyurdu.
İki kadın ustaya icazet verdi
Geçmişte gerçekleştirdiği söyleşilerde "Ben ölürsem bu sanat biter" diyerek parşömenin geleceğine dair derin endişelerini paylaşan İsmail Araç, ömrünün son demlerinde bu büyük korkusunu yenmeyi başardı. Kadim kültürün yok olmaması için yetiştirdiği kadın çırakları Demet Sağlam Tokbay ve Nesrin Ermiş Pavlis'e geleneksel "peştemal kuşatma" töreniyle icazet vererek ustalığını devreden Araç, en büyük hayalini gerçekleştirip parşömen sanatını geleceğe taşıyacak güvenli köprüyü kurduktan sonra hayata gözlerini yumdu.