Bergama antik kentinin adı "Pergamon" — Türkçede zaman içinde Bergama'ya dönüşmüş. Antik metinlerde Pergamon veya Pergamonos olarak geçen bu kelime, Anadolu'da çok eski bir dilden kalma ve "kale" ya da "müstahkem mevkii" anlamına geliyor. Kale Tepesi'nin üzerine kurulu olduğu düşünülürse, ismin neden bu anlama geldiği daha iyi anlaşılıyor.
Bergama antik kentini kim kurdu?
Efsaneler iki farklı kurucudan söz ediyor. Gezgin Pausanias'a göre şehir, Andromaque'nin oğlu kahraman Pergamus tarafından kurulmuş. Başka bir anlatıda ise Herakles'in oğlu Telephos kurucu olarak geçiyor. İkisi de mitolojik isim, yani tarihsel değil.
Arkeolojik bulgulara bakıldığında ise Pergamon'un asıl yükselişi Helenistik Dönem'de başlıyor. Şehrin tarih sahnesine çıkması, Attalos Hanedanı sayesinde oluyor. Büyük İskender'in ölümünden sonra Filetairos, MÖ 281 yılında Pergamon'u müstakil bir krallığa dönüştürüyor. II. Eumenes ve II. Attalos dönemlerinde ise kent muazzam bir genişleme yaşıyor. Zeus Sunağı, Athena Tapınağı, 10 bin kişilik tiyatro, 200 bin rulodan oluşan ünlü kütüphane hep bu dönemin eseri. Yani bugün gördüğümüz Pergamon büyük ölçüde Attalos Hanedanı'nın damgasını taşıyor.
Krallık, III. Attalos'un varisi olmaması üzerine MÖ 133'te vasiyet yoluyla Roma İmparatorluğu'na bırakılıyor. Sonrasında Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemleri devreye giriyor.
İzmir'de bulunan antik kent hangisi?
Aslında İzmir'in içinde birden fazla antik kent var ama en meşhuru kesinlikle Pergamon. Şehre 106 km uzaklıkta, Bergama ilçesinde. Kenti özel kılan, Helenistik dönemden bugüne ulaşan tek başkent olması. Akropol, Asklepion (antik çağın en önemli sağlık merkezlerinden biri) ve Kızıl Avlu üç temel ziyaret noktası.
Pergamon'a ek olarak Bergama çevresinde Perperene, Pitane (Çandarlı), Myrina (Güzelhisar) ve Gryneion (Yeni Şakran) gibi daha az bilinen antik kentler de var. Ama adı Google'da en çok aranan ve UNESCO listesinde olan tek isim Pergamon.
Bergama'nın en güzel köyü hangisi?
Buna tek bir cevap vermek zor, çünkü Kozak Yaylası'nda her biri kendi havasına sahip 16 köy var. Ama en bilineni Yukarıbey Köyü. Yaylanın kalbinde, ilçeye 20 km mesafede. Her yıl Kozak Çam Fıstığı Festivali burada düzenleniyor. Köy meydanındaki çınar ağacı, Çınar Restoran'ın meşhur fıstık helvası, köye özgü dokuma halılar — hepsi tek bir durakta.
Demircidere Köyü de Kozak'ın en güzel köylerinden biri olarak anılıyor. Tek etnografya müzesine sahip köy burada. Şarap ve pekmez üretimi de yöresel bir zanaat. Kaplan Köyü'nde anıt çınar ağacı var. Aşağıbey, Çamavlu ve Okçular ise doğa yürüyüşü için tercih edilen rotalar arasında. Hangisi en güzel — kişisel bir tercih, ama Yukarıbey çoğu listede birinci sırada.