21 Haziran, yaz gün dönümü olarak ifade ediliyor. Halk arasında ekinoks olarak anılsa da gece ve gündüz sürelerinin eşitlendiği tarihlerden farklı bir döngüyü temsil ediyor. Kuzey Yarım Küre'de yazın başlangıcını işaret eden bugün, Türkiye genelinde gündüz süreleri yılın en yüksek seviyesine çıkıyor. Bu doğrultuda yaz gün dönümünde ne olur ve 21 Haziran Türkiye'de en uzun gündüz nerede yaşanacak sorguları yapılıyor. İşte ayrıntılar.
21 HAZİRAN YAZ GÜN DÖNÜMÜNDE NE OLUR?
21 Haziran, astronomi biliminde yaz gün dönümü olarak adlandırılıyor. 21 Mart ve 23 Eylül tarihlerinde gerçekleşen ekinokslarda gece ve gündüz süreleri eşitlenirken, 21 Haziran'da gündüz süresi yıl içindeki en uzun seviyeye ulaşıyor. Bu nedenle 21 Haziran bir ekinoks değil, yaz gün dönümü olarak kabul ediliyor.
Dünya'nın eksen eğikliği ve Güneş etrafındaki hareketi sebebiyle 21 Haziran'da Kuzey Yarım Küre, Güneş'e en fazla dönük konuma geliyor. Bu tarihte Güneş ışınları 23,5 derece kuzey enleminde yer alan Yengeç Dönencesi'ne dik açıyla düşüyor. Kuzey Yarım Küre'de yaz mevsimi başlarken yılın en uzun gündüzü ve en kısa gecesi yaşanıyor. Kuzey Kutup Dairesi'nde 24 saat boyunca gündüz görülüyor. Güney Yarım Küre'de ise kış mevsimi başlıyor ve en uzun gece yaşanıyor. 21 Haziran'dan sonra Kuzey Yarım Küre'de gündüz süreleri kısalmaya, geceler uzamaya geçiyor.
21 HAZİRAN’DA TÜRKİYE’DE EN UZUN GÜNDÜZ NEREDE YAŞANACAK?
Türkiye Kuzey Yarım Küre'de yer aldığı için 21 Haziran tarihinde ülke genelinde gündüz süresi normalden daha uzun oluyor. En uzun gündüz ise Türkiye'nin en kuzeyinde yer alan bölgelerde ölçülüyor. Kuzeye doğru gidildikçe enlem değeri arttığı için yaz gün dönümünde Güneş gökyüzünde daha uzun süre kalıyor. Bu nedenle Karadeniz'in kuzey kesimleri, özellikle Sinop ve çevresi, Türkiye'de en uzun gündüzün görüldüğü yerler oluyor. 21 Haziran'da Sinop'ta gündüz süresi yaklaşık 15 saate yaklaşıyor. Türkiye'nin güney kesimlerinde de uzun gündüzler yaşanıyor ancak güney illerindeki bu süre kuzeye kıyasla birkaç dakika daha kısa sürüyor.
YAZ GÜN DÖNÜMÜ ÖZELLİKLERİ NELER?
Yaz gün dönümü, mevsimsel değişimin yanında doğadaki döngüleri de etkiliyor. 21 Haziran tarihinden sonra Güneş ışınlarının geliş açısı azalmaya ve gölge boyları uzamaya başlıyor. Kuzey Yarım Küre'de sıcaklıklar artmaya devam ediyor. Bitkilerin büyüme dönemi hız kazanırken, günler giderek kısalıyor. Birçok kültürde 21 Haziran tarihi tarih boyunca özel bir gün sayılıyor. Çeşitli toplumlarda ateş yakılarak ve doğa kutlamaları yapılarak yazın başlangıcı simgeleniyor.