Son Mühür / Karşıyaka Belediyesi’nin 2025 yılı Sayıştay denetim raporunda mali yapıdan personel uygulamalarına, imar denetimlerinden belediye hizmetlerine kadar uzanan çok sayıda bulguya yer verildi. Raporda belediyenin borç yükü, şirketlerine yapılan sermaye aktarımları, personel giderleri ve mevzuata uygun yürütülmediği belirtilen işlemler dikkat çekti. Toplam 21 ana bulgunun yer aldığı raporda, bazı sorunların önceki denetimlerde de gündeme geldiği belirtildi.
Vergi ve SGK borçları 2,8 milyar TL'yi aştı
Raporda öne çıkan başlıklardan biri, belediyenin iştiraki olan Karşıyaka Belediyesi Personel A.Ş.'ye yapılan hakediş ödemeleri oldu. Belediyenin büro ve güvenlik hizmetleri aldığı şirkete bazı aylarda hiç ödeme yapmadığı, bazı aylarda ise yalnızca işçilerin net maaşlarını karşılayacak tutarda ödeme yaptığı tespit edildi. Bu nedenle şirketin SGK primleri ve vergi kesintilerinin ödenemediği kaydedildi.
Belediyenin Personel A.Ş.'ye biriken hakediş borcu 1 milyar 484 milyon TL'ye ulaştı. Ödenmeyen borçlar nedeniyle şirketin kamu kurumlarına olan yükümlülükleri de büyüdü.
2025 yılı sonu itibarıyla şirketin Hazine ve Maliye Bakanlığına 950,8 milyon TL, SGK'ye ise 1 milyar 880,7 milyon TL borcu bulunduğu belirtildi. Bu tutarların sırasıyla 346,4 milyon TL'si ve 919,4 milyon TL'si gecikme faizlerinden oluştu. Böylece şirketin iki kuruma olan toplam borcu 2 milyar 831 milyon TL'ye çıktı.
Raporda, bu borçların şirketin ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olması nedeniyle belediyenin bilançosunda doğrudan görünmediğine dikkat çekildi. Ancak ortaya çıkan mali tablonun sorumluluğunun belediye yönetimi açısından da değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Toplam borç 4,8 milyar TL'yi geçti, 945 taşınmazda haciz
Karşıyaka Belediyesi'nin mali durumuna ilişkin değerlendirmelerde borçların gelirler üzerindeki ağırlığı da ortaya konuldu. Rapora göre kısa vadeli borçların yıllık gelirlere oranı yüzde 93,04'e ulaştı. Uzun vadeli borçlar da hesaba katıldığında bu oran yüzde 103,24 oldu.
Belediyenin kendi bilançosunda yer alan 2,46 milyar TL'lik borca, iştiraklerinin kamu kurumlarına olan borçları da eklendiğinde toplam borç yükü 4 milyar 822 milyon TL'yi aştı. Raporda, borçların yüzde 46,45'ini faizlerin oluşturduğu belirtildi.
Mali tablodaki bir diğer dikkat çekici tespit ise belediyenin taşınmazlarıyla ilgili oldu. Belediye envanterinde bulunan 945 gayrimenkulün tamamı üzerinde haciz bulunduğu bilgisi rapora yansıdı.
İcra dosyaları ve gecikme faizleri belediyeye ek yük getirdi
Belediyenin borçlarını zamanında ödeyememesi, icra ve faiz giderlerini de artırdı. Sayıştay raporunda, 2025 yılı içinde belediye hakkında 220 ayrı icra dosyası üzerinden cebri ödeme süreci yürütüldüğü kaydedildi. Başlangıçta 54,4 milyon TL olan borç, faiz ve masraflarla birlikte yüzde 42,45 artarak 77,6 milyon TL'ye yükseldi. Böylece belediye bütçesinden 23,1 milyon TL daha fazla ödeme yapıldı. Vadesinde ödenmeyen vergi borçları, SGK primleri ve elektrik faturaları nedeniyle de 44,5 milyon TL ek faiz yükü oluştu. Ayrıca nakit sıkışıklığı nedeniyle kredili tahsilatların bloke süreleri dolmadan çözdürülmesi sonucunda bankalara 614 bin TL komisyon ödendiği belirlendi. Raporda, belediyenin nakit yetersizliği nedeniyle ödeyemediği borçları kaydettiği Bütçe Emanetleri Hesabı üzerinden yapılan ödemelerde de mevzuatta belirtilen kayıt sırasına uyulmadığı ifade edildi.
Belediye şirketlerine 405,8 milyon TL sermaye aktarıldı
Belediye iştiraklerinin mali yapısı da denetim raporunda yer aldı. Özellikle KENT A.Ş.'nin zararlarını karşılamak amacıyla 2020-2025 yılları arasında belediye bütçesinden şirkete ayni ve nakdi sermaye aktarımları yapıldığı belirtildi. Rapora göre söz konusu dönemde belediye şirketlerine yapılan toplam sermaye aktarımı 405,8 milyon TL'ye ulaştı. Sermaye artırımlarının şirketlerin finansman ihtiyacını karşılamak için kullanıldığı, ancak bu yöntemin şirketlerin mali durumunda beklenen iyileşmeyi sağlamadığı kaydedildi.
Personele yüzde 92, yatırıma yüzde 0,60
Sayıştay raporunda belediyenin personel harcamaları ile yatırım giderleri arasındaki değişim de dikkat çekti. Şirket çalışanları da dahil edildiğinde toplam personel giderlerinin, yeniden değerlenmiş bütçe gelirlerine oranının yüzde 58,85 olduğu belirtildi. Bu oranın mevzuatta belirlenen yüzde 40'lık sınırın üzerinde kaldığı kaydedildi.
Rapordaki verilere göre personel giderlerinin belediye gelirleri içindeki payı 2019 yılında yüzde 48,72 iken 2025 yılında yüzde 92,34'e yükseldi. Aynı dönemde yatırım harcamalarının bütçe içindeki payı ise geriledi. 2020 yılında yüzde 2,38 olan yatırım harcamalarının oranı, 2025 yılı sonunda yüzde 0,60 seviyesine düştü.
258 işçi, kadrosu dışında çalıştırıldı
Raporda belediye şirketlerinden personel temininde de mevzuata aykırı uygulamalar tespit edildi. KENT A.Ş. kadrosunda bulunan ve şirket bünyesinde garsonluk ya da kasiyerlik gibi işler için istihdam edilen 258 işçinin, belediyenin ana hizmet binasında büro personeli olarak çalıştırıldığı belirtildi.
Bu çalışanlara şirket üzerinden yapılan ödemelerin 2025 yılında 140,2 milyon TL'ye ulaştığı kaydedildi. Raporda, söz konusu maaşların sermaye artırımları aracılığıyla dolaylı olarak belediye bütçesinden karşılandığına dikkat çekildi. Bu durumun, belediyenin personel giderlerinin resmi mali tablolarda olduğundan daha düşük görünmesine yol açtığı ifade edildi.
Sosyal denge sözleşmesinde yasal sınır aşıldı: 8 Mart, regl, mesai kolaylığı…
Belediye ile TÜM BEL-SEN arasında imzalanan Sosyal Denge Sözleşmesi de denetim kapsamında incelendi. Raporda, 2019-2025 yılları arasında yapılan ödemelerin yasal üst sınırı ortalama yüzde 151 oranında aştığı ve bu kapsamda belediye bütçesinden toplam 265 milyon TL mevzuata aykırı ödeme yapıldığı belirtildi.
Sözleşmede yer alan bazı düzenlemelerin de mevzuata uygun olmadığı kaydedildi. Bunlar arasında kadın çalışanlara 8 Mart haftasında bir gün izin verilmesi, 10 yaşından küçük çocuğu bulunan kadın personele mesai kolaylığı sağlanması, taşınma izni verilmesi, ESHOT toplu taşıma kartı sağlanması, vekâlet ücreti ve ölüm yardımı ödenmesi gibi maddeler yer aldı.
Ayrıca engelli çocuğu bulunan çalışanlara aylık net 4 bin TL ödeme yapılmasını öngören düzenlemenin de sözleşmeye dahil edildiği belirtildi. Sayıştay, söz konusu hakların sosyal denge sözleşmesi kapsamında düzenlenemeyeceğine dikkat çekti.
İşçilerin 44 bin gün kullanılmamış izni birikti
Belediyedeki işçi izinleri ve fazla mesai uygulamaları da raporda yer buldu. Yıllık ücretli izinlerin zamanında kullandırılmaması nedeniyle 2025 yılı sonu itibarıyla toplam 44 bin günlük izin biriktiği tespit edildi. Bazı işçilerin kullanmadığı izin süresinin 287 güne kadar çıktığı belirtildi. Raporda, çalışanların emekli olması durumunda belediyenin ödemek zorunda kalabileceği kıdem tazminatı ve kullanılmayan izinlerden kaynaklanan yükün 71,9 milyon TL olduğu hesaplandı. Öte yandan, İş Kanunu'nda yıllık 270 saat olarak belirlenen fazla çalışma sınırının bazı işçiler için aşıldığı da kaydedildi.
Sahipsiz hayvanlarla ilgili ‘çalışın’ uyarısı
Sayıştay raporunda belediyenin sahipsiz hayvanlara yönelik sorumlulukları da değerlendirildi. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu kapsamında, nüfusu 25 bini aşan belediyelerin sahipsiz hayvanların toplanması, bakımı ve rehabilitasyonu için gerekli çalışmaları yürütmesi gerektiği hatırlatıldı.
Karşıyaka Belediyesi'nin 2025 yılı bütçesinde bu alana ödenek ayırmasına rağmen sahipsiz köpeklerin toplanması için yeterli barınak oluşturmadığı belirtildi. Vatandaşlardan gelen bin 310 toplatma ve müdahale başvurusuna karşın yeterli işlem yapılmadığı da rapordaki tespitler arasında yer aldı.
Yapı kayıt belgesi iptal edilen 817 yapıyla ilgili işlem yapılmadı
İmar uygulamalarına ilişkin bulgular arasında, yapı kayıt belgeleri iptal edilen kaçak yapılar da bulunuyor. Rapora göre Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından Karşıyaka sınırları içinde 817 yapının Yapı Kayıt Belgesi iptal edildi. Belediyenin söz konusu yapılarla ilgili saha denetimi yapmadığı, yıkım kararları almadığı ve imar mevzuatı kapsamında uygulanması gereken idari para cezalarını kesmediği belirtildi.
Karşıyaka'da 901 işyeri ruhsatsız çalışıyor
İlçe genelindeki işyerlerinin ruhsat durumunu da inceleyen Sayıştay, faal durumdaki 20 bin 801 ruhsata tabi işyerinden 19 bin 900'ünün aktif işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunduğunu tespit etti. Buna göre 2025 yılı sonu itibarıyla 901 işyeri ruhsatı olmadan faaliyet göstermeye devam etti. Raporda, bu durumun belediyenin tahsil etmesi gereken harç gelirleri açısından da kayba yol açtığına işaret edildi.
Kaldırım işgallerinde yıkım ve ecrimisil uygulanmadı
Kamuya ait yol ve kaldırımların ahşap platformlar, demir profiller ve beton saksılar kullanılarak kapatıldığı, bazı alanların sabit yapılara dönüştürüldüğü tespit edildi. Raporda, 775 sayılı Gecekondu Kanunu kapsamında değerlendirilmesi gereken bu işgallerde gerekli yıkım işlemlerinin yapılmadığı belirtildi. Ayrıca belediyenin, işgal edilen alanlar için alınması gereken ecrimisil yerine geçici işgal harcı tahsil ettiği ya da herhangi bir işlem yapmadığı kaydedildi. Söz konusu tespitin 2024 yılı denetim raporunda da yer aldığı, ancak aynı sorunun 2025 yılında devam ettiği ifade edildi.
Otopark bedellerinin takibi ve tahsilatı yapılmadı
İmar mevzuatı gereği, kendi parselinde otopark ihtiyacını karşılayamayan binalar için tahsil edilmesi gereken otopark bedelleri de denetim raporunda ele alındı. 3194 sayılı İmar Kanunu ve Otopark Yönetmeliği kapsamında tahsil edilmesi gereken bu bedeller için kamu bankalarında özel bir otopark hesabı açılmadığı, tahsilatların takibine yönelik işlemlerin de yürütülmediği belirtildi. Belediyenin, söz konusu ödemelerin İzmir Büyükşehir Belediyesi hesaplarına yatırıldığı yönündeki savunmasının ise mevzuat hükümleriyle bağdaşmadığı gerekçesiyle kabul edilmediği kaydedildi.
YİKOB'a aktarılması gereken 2,87 milyon TL belediye gelirlerine yazıldı
Emlak vergisi mükelleflerinden gecikme faiziyle birlikte tahsil edilen tutarlara ilişkin bir başka bulgu da Kültür Varlıklarını Koruma Payı oldu. Rapora göre, bu pay kapsamında Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına (YİKOB) beyan edilmesi gereken gecikme faizleri aktarılmadı. 2025 yılı için 2,87 milyon TL olarak hesaplanan tutarın belediyenin kendi bütçesine gelir kaydedildiği belirtildi. Sayıştay, ilgili kuruma aktarılması gereken paranın belediye geliri olarak kaydedilmesinin bütçe gelirlerinin olduğundan yüksek görünmesine neden olduğuna dikkat çekti.
Avansla yapılan alımların sayısı 812'ye ulaştı
Raporda, belediyenin satın alma ve ödeme yöntemlerine ilişkin tespitlere de yer verildi. Normal şartlarda ivedi ve zorunlu durumlarda başvurulması gereken avans yönteminin, belediyede yaygın bir alım yöntemine dönüştüğü belirtildi. 2025 yılı içerisinde kırtasiye, temsil ve ağırlama giderleri ile yedek parça gibi acil olmayan ihtiyaçlar için 812 kez avans verildiği tespit edildi. Bu uygulamanın, ihale ve doğrudan temin süreçlerinde uyulması gereken belgelendirme ve denetim mekanizmalarının devre dışı kalmasına yol açtığı kaydedildi. Muhasebe kayıtlarında boş numaralar, taşınır envanterinde hatalar
Sayıştay denetiminde muhasebe kayıtları ve taşınır malların takibiyle ilgili eksiklikler de belirlendi. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'ne aykırı olarak 2025 yılı yevmiye defterinde sıralı numaralandırmayı bozan 11 boş kayıt bulunduğu tespit edildi. Taşınır mallara ilişkin kayıtlarda ise yıl sonu sayımlarının hatalı yapıldığı, ambar çıkışlarında Varlık İşlem Fişi düzenlenmediği, bazı malzemelerin kayıtlara işlenmeden devredildiği ve dayanıklı taşınırlara sicil numarası verilmediği belirtildi. Ayrıca Noterler Birliği tescil kayıtlarında belediyenin üzerine görünen 10 aracın başka kamu kurumlarına devredildiği halde belediyenin envanter kayıtlarından çıkarılmadığı ortaya konuldu.
