Amanos Dağları’nın zirvesinde, sarp kayalıkların derin çatlaklarında gizlenen yeni bir canlı türü dünya literatürüne girdi. Osmaniye’nin Düldül Dağı'nda amatör bir botanikçinin dikkati sayesinde fark edilen bitki, yürütülen bilimsel çalışmalarla resmen tescillendi. Bitkiye, kaşifinin eşine ithafen "Saxifraga sumruae" adı verildi.
Kayalıkların Arasından bilim dünyasına
Mali müşavir ve doğasever Mehmet Çelik, 2019 yılında Düldül Dağı’nın bin 800 ile 2 bin 200 metre yüksekliklerindeki kalker kayalıklarda sıra dışı bir bitki fark etti. Çelik, durumu hemen Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım’a bildirdi.
Yıllar süren titiz incelemeler meyvesini verdi. Dünya genelinde yaklaşık 500 türü bulunan taşkıran ailesinin Türkiye'deki tür sayısı bu keşifle 24’e yükseldi. Keşfi yapan Mehmet Çelik, "Ulaşılması son derece güç, sarp yerlerde yaşıyor. Taşların arasından süzülen, sert yapraklı ama 5-6 santimetre boyunda şahane çiçekler açan, görülmeye değer bir tür" sözleriyle anlattı yeni keşfini.
Düldül Dağı'nın "Nokta endemik" sayısı 8 oldu
Keşif, Türkiye’nin biyoçeşitlilik haritası için de kritik bir virajı simgeliyor. Düldül Taşkıranı, sadece Türkiye'ye değil, dünyada yalnızca bu dağa özgü olan "nokta endemik" türlerin arasına katıldı.
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, dağın önemini şu sözlerle özetledi:
"Bu keşifle birlikte sadece Düldül Dağı'nda yaşayan endemik tür sayısı 8’e ulaştı. Bu bitkilerin neredeyse tamamı dağın zirvesinde, izole bir ekosistemde hayatta kalmaya çalışıyor."
Teleferik projesi ve iklim krizi kıskacında
Müjdeli haberin ardında ciddi bir varoluş kaygısı da yatıyor. Bilim insanları sahada yaptıkları sayımlarda bu özel bitkiden sadece 250 kök tespit edebildi. Nüfusun bu kadar az olması, türü doğrudan "nesli tehlike altında" kategorisine sokuyor.
Zirve hattında yürütülen teleferik çalışmaları ise bitkinin yaşam alanını doğrudan tehdit ediyor. Küresel ısınmanın yarattığı baskıya bir de iş makinelerinin yarattığı tahribat eklenince tehlikenin boyutu katlanıyor.
Prof. Dr. Yıldırım, yerel yönetimlere, yüklenici firmalara ve milli park yetkililerine acil bir çağrıda bulunarak, bu 8 benzersiz endemik türün korunması için inşaat alanlarında özel önlemler alınması gerektiğinin altını çizdi.
