SON MÜHÜR/Cumhur Erkek-Anayasa Mahkemesi (AYM), 1930 tarihli Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun fuhuş faaliyetlerinin devlet gözetimi ve denetimi altında yürütülmesine imkan tanıyan 128. maddesinin birinci fıkrasını oybirliğiyle iptal etti. 17 Kasım 2026 tarihli ve 33433 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararda Yüksek Mahkeme, devletin insan onuruyla bağdaşmayan faaliyetlere yasal güvence sağlamasının temel hakları koruma yükümlülüğüyle çeliştiğine hükmetti. İptal kararında yürürlüğe giriş için ek bir erteleme süresi öngörülmedi.

Süreç Üç Ayrı Yargı Merciinin İtirazıyla Başladı

Hukuk sisteminde köklü bir değişikliğe kapı aralayan kararın temeli, farklı idari yargı mercilerinin Anayasa Mahkemesine yaptığı itiraz başvurularına dayanıyor. Konut ve işyerlerinin belirli sürelerle kapatılarak mühürlenmesine ilişkin idari işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda, uygulanacak kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanaatine varan Danıştay Dördüncü Dairesi, Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi ve Mardin 3. İdare Mahkemesi üç yargı mercii yüksek mahkemeye başvurdu. Aralarında hukuki bağlantı bulunması nedeniyle bu üç ayrı itiraz başvurusu, Anayasa Mahkemesi tarafından E.2025/ sayılı dosyada birleştirilerek esastan incelendi.

1930 Tarihli Kanun ve 1961 Tüzüğünün Dayanağıydı

İptale konu olan 24 Nisan 1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 128. maddesinin birinci fıkrası, 'umumi kadınların ve umumi evlerin' tabi olacakları hükümlerin Sağlık Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığının birlikte çıkaracağı yönetmelikle belirlenmesini öngörüyordu. Hüküm ayrıca, fuhuş nedeniyle bulaşan zührevi hastalıkların yayılmasını önlemeye yönelik tedbirlerin idari düzenlemelerle belirlenmesine zemin hazırlıyordu.

AYM, Fıkranın İlk Cümlesini Anayasa'ya Aykırı Buldu

Türkiye'de genelevlerin ve bu kapsamda çalışanların devlet komisyonları aracılığıyla kayıt altına alınması, ruhsatlandırılması ve sağlık denetiminden geçirilmesi pratiği, bu maddeye dayanılarak 1961 yılında yürürlüğe konulan Genel Kadınlar ve Genelevlerin Tabi Olacakları Hükümler ve Fuhuş Yüzünden Bulaşan Zührevi Hastalıklarla Mücadele Tüzüğü çerçevesinde yürütülüyordu. AYM, fıkranın ilk cümlesini Anayasa'ya aykırı bularak iptal ederken, ilk cümlenin iptaliyle uygulanma imkanı kalmayan ikinci cümlesinin de 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca iptaline karar verdi.

Gerekçede 'İnsan Onuru' ve 'Yapısal Nedenler' Vurgusu

AYM Başkanı Kadir Özkaya başkanlığında, Başkanvekilleri Basri Bağcı ve İrfan Fidan ile üyelerin katılımıyla 16 Temmuz 2026 tarihinde oybirliğiyle alınan kararın gerekçesinde insan onuru kavramı merkeze alındı. Yüksek Mahkeme, fuhşun yalnızca bireyleri değil; toplum sağlığını, toplumsal değerleri ve özellikle kadın haklarını doğrudan etkileyen çok boyutlu sosyal ve ekonomik sonuçları bulunduğuna dikkat çekti. Kararda öne çıkan temel tespitler şunlar oldu:
Kamu Sağlığı Gerekçesi İnsan Onurunun Önüne Geçemez: Fuhşun yasal bir çerçeveye oturtularak devlet gözetimi ve denetimi altında yürütülmesi; kamu güvenliği ve toplum sağlığının korunması amacı taşısa dahi bu faaliyeti insan onuruyla bağdaşır hâle getirmemektedir.
Ekonomik Çaresizlik ve Metalaştırma: Bireylerin ekonomik zorluklar ve çaresizlik nedeniyle bu alana yöneldiği gerçeği göz ardı edilemez. Ekonomik güçlüklerden yararlanılarak bedensel bütünlüğün metalaştırıldığı bir alanın devlet eliyle düzenlenmesi, devletin kişiyi koruma işlevini zayıflatmaktadır.
Devletin Asıl Görevi Sosyal Politikalar Üretmektir: Devletin temel sorumluluğu, fuhşu idari kurallarla düzenlemek değil; bireyleri bu yola iten yapısal ve ekonomik nedenleri ortadan kaldıracak etkili sosyal politikaları hayata geçirmek ve fuhşa aracılık eden kişi ve suç örgütleriyle etkin biçimde mücadele etmektir.
Bu değerlendirmeler ışığında Yüksek Mahkeme, söz konusu kuralın devletin temel amaç ve görevlerini düzenleyen Anayasa'nın 5. maddesi ile kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkını güvence altına alan 17. maddesine aykırı olduğuna hükmetti.

Mevcut Genelevler ve Ceza Hukuku Açısından Ne Anlama Geliyor?

Kararın Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesiyle birlikte, Türkiye'de genelevlerin faaliyetlerine yasal zemin oluşturan kanuni dayanak ortadan kalkmış oldu. Ancak hukuki süreç açısından dikkat çeken üç temel nokta bulunuyor:
Doğrudan Kapatma Hükmü Yok: AYM kararı, halihazırda faaliyette olan mevcut genelevlerin tamamının kendiliğinden ve derhâl kapatılmasına yönelik doğrudan bir icrai hüküm içermiyor. İptal kararının mevcut ruhsatlandırma, tüzük ve idari denetim uygulamalarına nasıl yansıyacağı, ilgili idareler ve mevzuat çerçevesinde yapılacak yeni değerlendirmelerle netleşecek.
Bireysel Eylemler Suç Hâline Getirilmedi: Karar, yetişkinlerin kendi rızalarına dayalı eylemlerini yeni bir suç tipi olarak düzenlemiyor.
Ceza Mevzuatı Aynen Geçerli: Türk Ceza Kanunu'nda yer alan insan ticareti, fuhşa teşvik, fuhşa zorlama ve fuhşa aracılık suçlarına ilişkin yaptırımlar ve ceza hükümleri varlığını aynen koruyor.

Muhabir: Cumhur Erkek