Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın onaylanmasını uygun bulan kanun teklifi, TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi. Üç ülke arasında ortak savunma ve güvenlik işbirliğini öngören 16 maddelik anlaşma, taraflardan birine yönelik silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış sayılmasını hükme bağlıyor.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması ne zaman imzalandı?
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, 7 Ağustos 2026'da Mekke'de Ortak Savunma Anlaşması'na imza attı.
Anlaşmanın onaylanmasını uygun bulan kanun teklifi, 5 Kasım 2026'da TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi. Böylece Türkiye'deki parlamenter onay sürecinde önemli bir aşama tamamlandı.
Bir ülkeye saldırı, tüm taraflara yapılmış sayılacak
Anlaşmanın en dikkat çekici hükümlerinden biri, taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış kabul edilmesi.
Bu durumda diğer ülkeler, saldırıya uğrayan tarafa sağlayabilecekleri karşılıklı yardım imkanlarını kullanarak derhal destek verecek. Askeri imkan ve kabiliyetler de bu kapsamda değerlendirilebilecek.
Anlaşma, tarafların bağımsızlıklarını, egemenliklerini, toprak bütünlüklerini ve uluslararası alanda tanınan sınırlarını korumak amacıyla işbirliği yapmasını öngörüyor. Düzenleme, Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51'inci maddesinde yer alan meşru müdafaa hakkı çerçevesinde uygulanacak.
Savunma sanayii ve istihbarat işbirliği geliştirilecek
Mekke Anlaşması, üç ülkenin yalnızca askeri alanda değil, savunma sanayii ve güvenlik başlıklarında da ortak hareket etmesini kapsıyor.
Taraflar arasında silahlı kuvvetlerin ilişkilerinin geliştirilmesi, ortak eğitim programları ve tatbikatlar düzenlenmesi, personel değişimi yapılması ve askeri birliklerin birlikte çalışabilirliğinin artırılması hedefleniyor.
Savunma sanayii alanında teknoloji paylaşımı, ortak teknoloji geliştirilmesi ve ortak üretim de anlaşmanın hükümleri arasında yer alıyor.
Anlaşma kapsamında istihbarat paylaşımı yapılması, lojistik destek sağlanması ve terörizmin tüm biçimleriyle mücadelede ortak çabaların güçlendirilmesi de öngörülüyor.
Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak
Anlaşmanın uygulanmasına yön vermek amacıyla üç ülkenin dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarından oluşan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak.
Komite, taraflar arasında dönüşümlü ev sahipliğiyle yılda iki kez toplanacak. Ülke liderleri de gerekli görülmesi halinde yılda bir kez bir araya gelebilecek.
Taraflar, uluslararası güvenlik konularında düzenli istişarelerde bulunacak ve ulusal güvenliklerini etkileyen tehditlere karşı ortak değerlendirmeler doğrultusunda tedbirler geliştirecek.
Anlaşmadan ayrılmak için 10 yıl beklenecek
Anlaşmada tarafların çekilme koşulları da düzenlendi. Buna göre ülkeler, anlaşmanın yürürlüğe girmesini takip eden ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan ayrılamayacak.
Bu sürenin ardından çekilmek isteyen tarafın en az üç ay önceden yazılı bildirimde bulunması gerekecek.
Anlaşmanın yorumlanması veya uygulanmasından doğabilecek anlaşmazlıklar ise taraflar arasında istişare ve görüşmeler yoluyla çözülecek.
Mekke Anlaşması henüz yürürlüğe girdi mi?
TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen 7597 sayılı Kanun, anlaşmanın onaylanmasının Türkiye açısından uygun bulunduğunu gösteriyor. Ancak anlaşmanın yürürlüğe girmesi için 16'ncı maddede ayrı bir koşul bulunuyor.
Buna göre anlaşma, her ülkenin kendi iç hukukundaki onay işlemlerini tamamlamasının ardından son onay belgesinin Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi Sekretaryasına teslim edildiği tarihte yürürlüğe girecek.
