Kışın sert geçtiği Kore'de yüzyıllardır kullanılan geleneksel bir ısıtma sistemi, bugün de dikkat çekiyor. Ondol adı verilen yöntemde ateşten çıkan sıcaklık doğrudan havaya verilmek yerine evin zemininin altında dolaştırılıyor. Isınan taşlar ise ateş söndükten sonra bile sıcaklığını uzun süre koruyor.
Ateş mutfakta yanıyor, bütün ev ısınıyor
Kore mimarisinin eski örneklerinde kullanılan ondol sisteminin merkezinde mutfaktaki ocak bulunuyor. Agungi adı verilen bu ocakta odun yakılıyor.
Ortaya çıkan sıcak duman hemen bacadan çıkmıyor. Önce zeminin altına yerleştirilen kanallardan geçiyor. Bu sırada taş, tuğla ve çamurdan oluşan döşeme ısınıyor.
Duman daha sonra bacadan dışarı atılıyor. Zeminde biriken sıcaklık ise odalara yavaş yavaş yayılıyor.
Ateş sönüyor ama sıcaklık kalıyor
Sistemin en dikkat çekici özelliği, ısıyı depolaması. Kalın taş tabaka bir kez ısındığında sıcaklığını saatler boyunca koruyor.
Geleneksel uygulamalarda birkaç saatlik yakma işlemiyle odaların gece boyunca sıcak kaldığı anlatılıyor. Isının ne kadar sürdüğünü ise zeminin kalınlığı, kullanılan yakıt ve evin yapısı belirliyor.
Bu nedenle ondol, sürekli ateş yakma ihtiyacını azaltan bir yöntem olarak öne çıkıyor.
Soba gibi tek bir köşeyi ısıtmıyor
Klasik sobalarda sıcaklık çoğunlukla sobanın çevresinde yoğunlaşıyor. Ondol sisteminde ise ısı doğrudan döşemeden yükseliyor.
Böylece odanın farklı noktaları daha dengeli ısınıyor. Hava hareketine bağlı toz dolaşımı da azalıyor.
Kore'de geleneksel yaşamın önemli bir bölümünün yerde oturarak ve uyuyarak geçmesi, bu yöntemi günlük hayatın bir parçası haline getirmiş.
Bin yıllık yöntem bugün de kullanılıyor
Ondol yalnızca eski Kore evlerinde kalmadı. Güney Kore'deki modern konutlarda da aynı temel düşünceyle çalışan yerden ısıtma sistemleri bulunuyor.
Ancak günümüzde duman kanallarının yerini sıcak su boruları aldı. Termostatlarla kontrol edilen bu sistemlerde ısı, döşemenin altından odalara dağıtılıyor.
Modern uygulamalar doğalgaz, elektrik veya farklı enerji kaynaklarıyla çalışıyor. Geleneksel ondol ise odun ateşinden yararlanıyor.
Isınma giderlerinde de fark yaratıyor
Yerden ısıtma sistemlerinin öne çıkan yönlerinden biri, yaşam alanında daha dengeli sıcaklık sağlaması.
Konforun daha düşük oda sıcaklıklarında korunması, termostat ayarının azaltılmasına da imkân tanıyor. Isıtma sıcaklığının 1 derece düşürülmesiyle yaklaşık yüzde 7 tasarruf sağlanabildiğine ilişkin hesaplamalar bulunuyor.
Ancak gerçek tasarruf oranı binanın yalıtımına, iklime ve kullanılan enerji kaynağına göre değişiyor.
Kore'de yüzyıllardır kullanılan ondol, ateşin sıcaklığını zeminde tutan yapısıyla günümüzün yerden ısıtma sistemlerine uzanan köklü bir geleneği temsil ediyor.
