İzmir’in deniz ulaşımında geçmişi 19. yüzyıla kadar uzanan vapurlar, kentin günlük yaşamında önemli bir yer tuttu. Konak’tan Karşıyaka’ya, Alsancak’tan Bostanlı’ya uzanan seferler zamanla şehir içi ulaşımın vazgeçilmez parçası haline geldi. Bu uzun geçmişte Sur, Efes, Selçuk ve Bergama vapurları ise farklı hikâyeleriyle dikkat çekti.
İzmir’de vapur ulaşımının temelleri 1884’te atıldı
İzmir Körfezi’nde yolcu taşımacılığı 19. yüzyılın ortalarında hız kazandı. Liman ve ticaret faaliyetlerinin gelişmesiyle birlikte körfezde vapur işletmeciliği de yaygınlaştı. Şehrin farklı noktalarındaki iskelelerin hizmete girmesi, deniz yolculuğunu günlük ulaşımın önemli bir parçasına dönüştürdü.
1884 yılında İzmir Hamidiye Vapur İşletmesi'nin kurulması, düzenli ve modern yolcu taşımacılığında önemli bir dönüm noktası oldu.
Sur ve Efes vapurlarının isimlerini Atatürk verdi
İzmir'in denizcilik tarihinde özel bir yere sahip olan Sur ve Efes vapurları, 1938 yılında Almanya'da üretildi. İzmir Körfezi'nde hizmet vermek üzere özel olarak tasarlanan iki vapurun en dikkat çekici özelliği ise isimleriydi.
Mustafa Kemal Atatürk, bu iki vapura Sur ve Efes adlarını verdi. Böylece vapurlar, yalnızca yolcu taşıyan deniz araçları olarak değil, isimlerinin taşıdığı tarihsel anlamla da hafızalarda yer edindi.
Selçuk ve Bergama 1954 yılında filoya katıldı
Sur ve Efes'in ardından İzmir Körfezi'nde hizmet vermek üzere Selçuk ve Bergama vapurları üretildi. 1954 yılında Almanya'da tamamlanan bu iki gemi, önceki vapurlarla benzer bir tasarıma sahipti. Ancak bazı yapısal farklılıkları vardı.
Sur ve Efes'te bulunan ikinci kat ön güvertesi, Selçuk ve Bergama'da kullanılmadı. Bacaların tasarımında da değişikliğe gidildi. İlk iki vapurun silindir biçimli bacalarına karşılık Selçuk ve Bergama'da kavisli bacalar tercih edildi.
Bu tasarım, dönemin Denizcilik Bankası tarafından üretilen kumbaralara da ilham verdi.
Üç vapur hizmetten çekildi, Bergama denizlerde kaldı
Yıllarca İzmir Körfezi'nde yolcu taşıyan Sur, Efes ve Selçuk vapurları, 1980'li yılların sonlarına doğru ekonomik ömürlerini tamamladı. Üç gemi de zamanla seferlerden çekildi.
Bergama ise diğerlerinden farklı bir yol izledi. 1985 yılında Alaybey Tersanesi'nde kapsamlı bakıma alınan vapur, 2001 yılında baştan sona yenilendi. Yapılan çalışmaların ardından yeniden yolcu taşımacılığına başladı.
Bugün İZDENİZ filosunda hizmet veren Bergama, İzmir Körfezi'nde sefer yapan tarihi vapurlar arasında yer alıyor.
İzmir'in denizcilik tarihinde iz bıraktılar
Sur, Efes ve Selçuk artık yolcu taşımıyor. Ancak özellikle Atatürk'ün isim verdiği Sur ve Efes vapurları, İzmir'in deniz ulaşımı geçmişinde ayrı bir yere sahip.
Dört vapurun hikâyesi, körfezdeki yolcu taşımacılığının nasıl geliştiğini de gözler önüne seriyor. Bu gemilerden Bergama'nın hâlâ sefer yapması ise yaklaşık bir buçuk asırlık İzmir deniz ulaşımı geçmişinin yaşayan örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.
