SON MÜHÜR/Cumhur Erkek-İzmir Kent Konseyi Afetler ve Kentsel Dönüşüm Çalışma Grupları, 30 Ekim 2020 İzmir Depremi'nin 6. yılı dolayısıyla Homeros Salonu’nda 'İzmir'in Deprem Gerçeği ve Kentsel Dönüşüm' başlıklı kritik panel düzenledi. İZ-AFED Başkanı Servet Ertaş'ın moderatörlüğünde gerçekleşen panelde kentsel dönüşümün hukuki, teknik ve insani boyutları tüm yönleriyle masaya yatırıldı.
Enkazdan Çıkan Başkanın Duygusal Tanıklığı
Panelin açılış konuşmasını yapan İzmir Kent Konseyi Başkanı Özgür Topaç, 11 komşusunun yaşamını yitirdiği enkazdan kurtuluş hikayesini anlatırken salonda duygusal anlar yaşandı. Felaketin yalnızca yıkılan beton yığınlarından ibaret olmadığını vurgulayan Topaç, geride hafızalardan silinmeyen derin toplumsal travmalar kaldığını ifade etti.
'Yıkımın Nedeni Sadece Zemin Değil Güvensiz Yapılaşma'
Panelin bilimsel oturumunda kentin jeolojik durumu ve yapı güvenliği değerlendirildi:
Fay Hatları ve Riskler: TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası İzmir Şubesi'nden Cevat Çağlar Özbüyük, İzmir’in aktif fay hatlarını ve kentin jeolojik risk haritasını detaylarıyla aktardı.
Yapısal Tasarım Hataları: Yüksek İnşaat Mühendisi Mutlu Burak Paksoy, yıkımların yalnızca zemin koşullarıyla açıklanamayacağını belirterek; mühendislik hizmeti almamış binaların, malzeme eksikliklerinin ve yapısal tasarım hatalarının asıl can kaybı kaynağı olduğuna dikkat çekti.
Bayraklı’dan Sahadaki Gerçekler: Ekonomik ve Bürokratik Engeller
Depremin yıkıcı etkisini en ağır hisseden Bayraklı bölgesindeki son durum da gündeme getirildi. Bayraklı Kent Konseyi Başkanı Aytekin Keskin ile İZKENDER Yönetim Kurulu Başkanı Cem Şeker; hak sahiplerinin yeniden inşa sürecinde karşılaştığı yüksek maliyetler, finansmana erişim güçlükleri ve bürokratik engelleri sıraladı. Konuşmacılar, kentsel dönüşümün sadece ticari bir bina yenileme süreci değil, vatandaşın güvenli barınma hakkını sürdürülebilir kılmak olduğunun altını çizdi.
Kentsel Dönüşümde Yeni Standart: Erişilebilirlik ve Engelsiz Kentler
Hukuki boyutları ele alan Avukat Semihat Karadağlı ise afet sonrası kentsel dönüşüm projelerinde erişilebilirlik standartlarının zorunlu hale getirilmesi gerektiğini savundu:
20 Daire Üzeri Binalara Standart: 20'den fazla bağımsız bölüm içeren yeni yapılarda yaşlı ve engelli kullanımına uygun daire oranının yasal zorunluluk olması gerektiği belirtildi.
Sokak ve Kaldırım Kotları: Afete dirençli bir kentin aynı zamanda engelsiz bir kent olması gerektiği, yaya yollarındaki kot farklarının ve erişilebilirlik engellerinin acilen çözülmesinin şart olduğu vurgulandı.
İzmir'in Deprem Gerçeği
30 Ekim 2020’de Ege Denizi merkezli 6.9 büyüklüğündeki deprem, merkez üssüne kilometrelerce uzaklıkta olmasına rağmen Bayraklı ve Bornova ilçelerinde ağır yıkıma yol açmıştı. 117 vatandaşımızın yaşamını yitirdiği, 1000'den fazla kişinin yaralandığı felakette yıkılan binaların çoğu 1999 öncesi yönetmeliklere göre yapı stokundan oluşuyordu.
Deprem Odaklı Kentsel Dönüşüm İhtiyacı: Uzmanlar, İzmir genelindeki binaların önemli bir kısmının yaşlı ve riskli yapı statüsünde olduğunu sıkça vurguluyor. Yalnızca bireysel bina yenilemenin (parsel bazlı dönüşüm) kentin altyapısını, ulaşımını ve acil toplanma alanlarını iyileştirmeye yetmediği; ada bazlı, bütüncül ve sosyal boyutları düşünülmüş "dirençli kent" planlamasına acilen ihtiyaç duyulduğu ifade ediliyor.
