Son Mühür/ Beste Temel- İzmir Büyükşehir Belediyesi, 30 Ekim 2020’de yaşanan acı tecrübenin ardından kenti olası depremlere karşı korumak adına kapsamlı bir hazırlık yürütüyor. Çalışmalar; yer altı tabakalarının incelenmesinden bina stoğunun taranmasına, uzun vadeli strateji planlarından afet anı karar destek sistemlerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Süreci Afet İşleri ve Risk Yönetimi Dairesi Başkanlığı koordine ediyor.
Konak ve Bayraklı’da zemin sondajları sürüyor
Bornova ve Karşıyaka’da tamamlanan sismik mikrobölgeleme çalışmaları Konak ve Bayraklı hattına taşındı. Yaklaşık bir ay önce Konak’ta başlatılan saha incelemelerinde Göztepe Stadı ile Konak İskelesi arasındaki alanda 40 ayrı sondaj noktası geride bırakıldı. Bu ölçümlerle yer altı katmanlarının direnci, anakaya derinliği ve zeminin sarsıntı sırasındaki davranışı detaylandırılıyor.
Belediye ekipleri bugüne dek kent genelinde 1 milyon 113 bin hektarlık alanda 1/25 bin ölçekli imar planlarına esas jeolojik etüt tamamladı. Bunun yanı sıra 25 bin hektarı aşkın alanda mikrobölgeleme ve jeoteknik raporlar hazırlanarak onaydan geçti. Karşıyaka’da ise olası diri fay hatlarını incelemek amacıyla dört ayrı paleosismolojik hendek açılarak sıvılaşma riskleri ve zemin periyotları hesaplandı.
Türkiye’de bir ilk: ZF sınıfı zeminlere özel mühendislik kriteri
Karşıyaka bölgesinde, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’nde standart hesaplama parametreleri bulunmayan ve "ZF" olarak adlandırılan yüksek riskli zeminler için özel bir çalışma yürütülüyor. Türkiye’de ilk kez uygulanan bu modelle, sorunlu zeminlerde deprem yükünü tam olarak hesaplayacak bölgesel kriterler geliştiriliyor. Elde edilecek veriler, bu tür alanlarda inşa edilecek yapılar için zorunlu mühendislik standartlarını belirleyecek.
Üç ilçede 120 bin binasının envanteri hazırlandı
Deprem riskini azaltma stratejisinin bir diğer ayağını yapı stoğu incelemeleri oluşturuyor. Bayraklı, Bornova ve Karşıyaka genelinde yaklaşık 120 bin yapının durum tespit envanteri çıkartıldı. Binaların mevcut durumunu kayıt altına alan bu tarama, detaylı mühendislik incelemesi gerektiren riskli binaları tespit etmeyi amaçlıyor. İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP) doğrultusunda diğer ilçelere de yayılacak olan bu veri tabanı, kentsel dönüşüm ve risk azaltma yatırımlarına yön verecek.
30 Ekim depremi sonrası vatandaş talebiyle ön incelemesi yapılan binalarda da süreç devam ediyor. İncelemeler sonucunda mühendislik riski taşıdığı belirlenen binaların sahiplerine resmi tebligatlar iletildi. Kat maliklerinden 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı tespiti ya da Bina Deprem Yönetmeliği’ne uygun performans analizi yaptırmaları istendi. Belirlenen yasal süre içinde işlem başlatmayan binalar için ise belediye yetkilerince resen risk tespiti süreci işletiliyor.
Deprem Master Planı Dokuz Eylül Üniversitesi İş birliğiyle hazırlanıyor
İzmir’in geleceğe dönük afet stratejisini belirleyecek olan İzmir Deprem Master Planı’nda hazırlıklar devam ediyor. Dokuz Eylül Üniversitesi akademisyenleri ve belediyenin teknik birimlerinin ortaklaşa yürüttüğü çalışmada; kentin deprem tehlikesi, mevcut bina durumu, kritik altyapı hatları, ulaşım ağları ve afet sonrası toplumsal direnç başlıkları tek tek ele alınıyor. Plan tamamlandığında kentsel dönüşüm, altyapı yenileme ve öncelikli müdahale bölgeleri bilimsel bir takvime bağlanmış olacak.
Deprem öncesi hasar ve altyapı tahmin sistemi desteği
Kentte olası bir sarsıntının etkilerini önceden simüle edebilmek adına "Deprem Ön Hasar Tahmin ve Karar Destek Sistemi" kuruluyor. Coğrafi bilgi sistemleri altyapısıyla geliştirilen proje, farklı büyüklükteki deprem senaryolarına göre binalardaki hasar oranlarını, olası yol kapanmalarını, içme suyu ve kanalizasyon hatlarındaki kopmaları önceden hesaplıyor. Merkezdeki 11 pilot ilçede test edilen sistem, zamanla 30 ilçenin tamamına entegre edilecek. Bu veriler afet anında acil müdahale ekiplerinin sahadaki erişimini kolaylaştıracak.
2026’nın ilk 10 ayında 19 binden fazla kişiye tatbikat ve eğitim
Afet öncesi hazırlığın toplumsal ayağında ise eğitim ve tatbikatlar hız kesmeden sürüyor. 2025 yılı boyunca yaklaşık 7 bin 500 kişiye ulaşan Afet İşleri Dairesi, 2026’nın ilk 10 ayında bu rakamı belirgin şekilde artırdı. Ekim 2026 verilerine göre düzenlenen 120 eğitimde 17 bin 821 kişiye, 43 tatbikatta ise 1.843 kişiye ulaşıldı. Böylece yıl içerisinde doğrudan eğitim ve tatbikata katılan kişi sayısı 19 bin 664’e yükseldi.
Eğitim programları okul öncesi yaş grubundan başlayarak engelliler, yaşlılar ve kadınlar gibi özel hassasiyet gerektiren gruplara yönelik terzi usulü içeriklerle hazırlanıyor. Uygulamalı eğitimlerde güvenli tahliye, afet anı doğru davranış şekilleri ve temel ilk yardım bilgileri aktarılırken; belediye personeline yönelik tatbikatlarla da kurumun saha müdahale kapasitesi test ediliyor. Ayrıca toplanma alanları, geçici barınma noktaları ve lojistik koordinasyon planları düzenli olarak güncelleniyor.
