Son Mühür- Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), ağır ve riskli işlerde çalışan milyonlarca kişiyi kapsayan Fiili Hizmet Süresi Zammı (FHSZ), kamuoyunda bilinen adıyla yıpranma payı uygulamasında önemli bir genişlemeye gitti.
Yeni düzenleme ile birlikte 2026 yılından itibaren bazı meslek grupları daha yıpranma payı kapsamına alındı. Bu adım sayesinde birçok çalışan için erken emekliliğin yolu açıldı.
Yıpranma payı nedir, erken emeklilik nasıl sağlanıyor?
Yıpranma payı; bedenen ve ruhen ağır şartlar altında çalışan kişilere, çalıştıkları her yıl için ek prim günü kazandıran bir uygulama olarak biliniyor.
Kazanılan bu ek günler, emeklilik hesabına dahil edilerek emeklilik yaşından düşülüyor. Daha önce ağırlıklı olarak madenciler, askerler ve polislerle anılan bu hak; artık sağlık çalışanlarından gazetecilere, itfaiyecilerden ağır sanayi işçilerine kadar birçok sektörü kapsıyor.
Prim gün sayısı nasıl artıyor?
Yıpranma payı kapsamında çalışanların yıllık prim gün sayısı, işin risk düzeyine göre artış gösteriyor.
Normal şartlarda yıllık prim: 360 gün
Yıpranma payı olan mesleklerde:
60 gün
90 gün
180 gün ek prim kazanılabiliyor
Örneğin; yılda 90 gün yıpranma payı bulunan bir meslekte çalışan kişi, 1 yıl sonunda 360 gün yerine 450 gün prim kazanmış sayılıyor.
Kaç yıl erken emekli olunabiliyor?
Yıpranma payı ile kazanılan ilave süreler birikerek emeklilik yaş haddinden düşülüyor.
Genel uygulamada: 5 yıla kadar erken emeklilik
Çok ağır ve tehlikeli işlerde: 8 yıla kadar erken emeklilik imkânı sağlanabiliyor
Yıpranma payı kapsamındaki meslekler
Sağlık çalışanları - Doktor, hemşire, ebe, hasta bakıcı, röntgen teknisyeni ve ambulans şoförleri (Yılda 60 gün)
Gazeteciler - Basın kartı sahibi muhabirler ve basın çalışanları
Maden ve yer altı işçileri - En yüksek yıpranma payına sahip meslek grubu (Yılda 180 gün – 6 ay)
Güvenlik güçleri - Askerler, polisler, MİT mensupları ve cezaevi infaz koruma memurları
Ağır sanayi çalışanları - Demir-çelik fabrikaları, cıva ve asit üretimi gibi zehirli maddelerle çalışan işçiler
İtfaiyeciler - Yangın söndürme ve müdahale ekipleri
2026 itibarıyla listeye eklenen yeni meslekler
Yeni düzenleme ile birlikte 2026 yılından itibaren yıpranma payı kapsamına alınan meslekler de açıklandı. Buna göre listeye eklenen yeni alanlar şöyle:
Çimento fabrikası çalışanları,
Alüminyum fabrikası çalışanları,
Cam sanayi çalışanları,
Dökümhane işçileri
Düzenleme kimleri kapsıyor?
SGK’nın genişlettiği bu uygulama, ağır ve riskli koşullarda çalışan yüz binlerce işçiyi doğrudan ilgilendiriyor. Yeni meslek gruplarının eklenmesiyle birlikte, yıpranma payından yararlanan çalışan sayısının önemli ölçüde artması bekleniyor.