Son Mühür / Yağmur Daştan - Dünya genelinde etkisini gösteren iklim dalgalanmaları ve deniz suyu sıcaklıklarındaki rekor artışlar, Türkiye genelinde ve özellikle kıyı kentlerinde ciddi riskleri beraberinde getiriyor. Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Çevre, Biyoçeşitlilik ve İklim Değişikliği Çalışma Grubu Üyesi Prof. Dr. Doğan Yaşar, 1877 yılından bu yana ilk kez bu şiddette bir "Mega El Nino" süreci yaşandığına dikkat çekerek önümüzdeki dönemde yaşanacak iklim olaylarına ilişkin uyarılarda bulundu.
“Şimdiden yağış ortalamasını geçtik”
“Mega El Nino sürecinin tam göbeğindeyiz” vurgusuyla açıklamalarına başlayan Prof. Dr. Doğan Yaşar, “Rekorlar zaten kırıldı, kırılmaya da devam edecek gibi görünüyor. 2026 yılı tüm zamanların en yağışlı yılı olacaktır. İzmir için de bu geçerli; yıl sonuna kadar toplam yağış miktarının bin 100 kilogramı geçeceğini düşünüyorum. Normalde, İzmir’in yıllık yağış miktarı 710 kilogram civarında ama şimdiden 800 kilogramı geçtiği söyleniyor. Kasım ve aralık aylarında İzmir normal şartlarda 200 ila 300 kilogram yağış alır. Kısacası, mevsim normallerinde dahi yağsa şimdiden ortalamayı çok geçmiş durumdayız. Her yerde rekorlara imza atacağız” dedi.
“Şu an yaşadıklarımız son derece doğal”
Yağışlardaki ve aşırı hava olaylarındaki artışın temel nedeninin deniz suyu sıcaklıkları olduğunu bildiren Prof. Dr. Doğan Yaşar, Karadeniz’de normalde 19,1 derece olması gereken Ekim ayı deniz suyu sıcaklığının 21-22 derecelere çıktığını söyledi. Prof. Dr. Yaşar, şunları söyledi: “1877'den sonra ilk kez Mega El Nino yaşıyoruz. Daha önce Mega El Nino’nun neler yaptığını bilmiyorduk. Şu anda artık kesin bir şekilde dünyanın neresine kuraklık getiriyor, neresine çok yağış getiriyor görebiliyoruz. Türkiye'ye El Nino'lar yağış getiriyor. Bu havanın ılık olmasıyla da alakalı. 13 Ağustos'ta Akdeniz'de 28.54 ile en sıcak deniz rekoru kırıldı. Ege ve Akdeniz'de ay ortalaması olarak tüm zamanların en sıcak Temmuz'u kaydedildi. Ne kadar çok sıcak olursa buharlaşma o kadar çok oluyor. Buharlaşma çok olunca bulut oluyor, bulut olunca yağmur yağıyor. Şu an yaşadıklarımız son derece doğal.”
İzmir’de hortum görülür mü?
Deniz suyunun ısınmasıyla birlikte buharlaşmanın, buna bağlı olarak da bulut ve yağış kütlelerinin arttığını ifade eden Yaşar; hortum, kasırga ve ani yağışların bu doğal döngünün bir sonucu olduğunu vurguladı. İzmir’de hortum görülme olasılıklarını da yorumlayan Yaşar, “İzmir’in merkezinde, kara kıyılarında hortum olmaz ancak deniz kenarlarında olabilir. Deniz suyu ısındığı zaman yağış başlar, hortum başlar, kasırga başlar. Her şey deniz suyu sıcaklığıyla ilişkilidir” dedi.
“İstanbul’a yağanın yarısı yağsa İzmir belini doğrultamaz”
İzmir’in altyapısı ve fiziki yapısı nedeniyle büyük bir su baskını tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu savunan Prof. Dr. Doğan Yaşar, kentin kıyı ve arka bölgelerinde ciddi zemin çökmeleri yaşandığına dikkati çekti. 1990’lı yıllardan bu yana kentin yıllık ortalama 2 santimetre çöktüğünü ve toplamda 40-50 santimetrelik bir çökme yaşandığını ifade eden Yaşar, şu değerlendirmelerde bulundu: "Eskiden 8-10 yılda bir yaşanan su baskınları artık her yıl tekrarlanıyor. Kordon’a yapılan setler çözüm olmuyor çünkü su yukarıdan değil, zeminden ve arka taraftan geliyor. İzmir, İstanbul’a benzemez; İstanbul’a yağan yağışın yarısı İzmir’e yağsa kent 15-20 gün belini doğrultamaz. Özellikle Kasım ve Aralık aylarında yaşanacak sert bir lodosla birlikte Alsancak civarı ve kıyı bölgelerinde çok daha şiddetli su baskınları görebiliriz.”
Soğuk hava uyarısı da yaptı!
Dünya Meteoroloji Örgütü’nün verilerine dikkat çeken Prof. Dr. Doğan Yaşar, kasım ve aralık aylarının genel olarak ılık ve bol yağışlı geçeceğini ifade etti. Ancak sürecin ılık hava ile sınırlı kalmayacağını vurgulayan Yaşar, kışın ikinci yarısına işaret etti. Soğuma periyodu için tarih veren Yaşar, "Mega El Nino’da çok şiddetli ara soğukların gerçekleşme ihtimalinden bahsediliyor. Ben asıl ciddi soğumayı ve havanın keskin bir şekilde soğumasını Ocak ayından sonra bekliyorum. Ocak ayından itibaren hava şartlarında belirgin bir üşütme ve dondurucu soğuk dalgaları yaşanabilir” diye konuştu.
