Türk dünyasının siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkilerini geliştirmek amacıyla düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13’üncü Devlet Başkanları Zirvesi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde Ankara’da gerçekleştirildi. “Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik” temasıyla düzenlenen zirveye Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman katıldı. Azerbaycan'ı ise Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov temsil etti.
Zirvenin ardından 163 maddeden oluşan Ankara Bildirisi kabul edilerek imzalandı. Bildiriyle Türk devletleri arasında ortak hareket etme kapasitesinin artırılması, stratejik iş birliğinin güçlendirilmesi ve uluslararası platformlarda eş güdümün geliştirilmesi hedeflendi.
Türkiye TDT dönem başkanlığını devraldı
Zirvenin öne çıkan sonuçlarından biri, Türk Devletleri Teşkilatı dönem başkanlığının Azerbaycan’dan Türkiye’ye geçmesi oldu. Türkiye, bir sonraki zirveye kadar teşkilatın dönem başkanlığını yürütecek.
Toplantıda teşkilatın gelecek dönem takvimi de belirlendi. Buna göre TDT’nin 14’üncü zirvesi 2027 yılında Özbekistan’da, gayriresmî zirve ise aynı yıl Kırgızistan’da düzenlenecek. Özbekistan’ın önerisiyle 2027 yılı, teşkilat genelinde “Doğa Koruma Yılı” ilan edildi.
Savunma sanayisi ve güvenlik alanında ortak adımlar
Ankara Bildirisi’nde savunma ve güvenlik iş birliği de geniş yer buldu. Türkiye’nin ev sahipliğinde bir “TDT Savunma Sanayii Koleji” kurulması imkânının araştırılması kararlaştırıldı. Bu kapsamda üye ülkeler arasında teknoloji ve bilgi paylaşımının artırılması, uzman personel yetiştirilmesi ve teknik kapasitenin geliştirilmesi amaçlanıyor.
Teşkilat bünyesinde Suçla Mücadele Konseyi kurulmasına ilişkin anlaşmanın imzalanması da teşvik edildi. Siber güvenlik alanındaki iş birliğinin geliştirilmesi ve TDT Siber Güvenlik Konseyi'nin kurulmasına yönelik görüşmelerin hızlandırılması çağrısı yapıldı. Terörizm, organize suçlar, uyuşturucu ve silah kaçakçılığı ile siber suçlara karşı ortak mücadele kararlılığı yinelendi.
Orta Koridor ve Zengezur Koridoru gündemde
Ekonomik ve ticari ilişkilerin geliştirilmesi için ulaştırma projeleri de zirvenin önemli başlıkları arasında yer aldı. Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridoru'nun geliştirilmesi, Bakü-Tiflis-Kars demir yolu hattının tam kapasiteyle entegre edilmesi ve Zengezur Koridoru'nun bölgesel bağlantısallığa katkısının artırılması hedefleri bildiride yer buldu.
Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demir Yolu ile Trans-Afgan Demir Yolu projelerinin stratejik önemine de dikkat çekildi. Üye ülke vatandaşlarının seyahatlerini kolaylaştırmak amacıyla uluslararası havalimanlarında gönüllülük esasına dayalı özel yolcu şeritleri oluşturulması önerildi.
Enerji alanında ise Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı, Güney Gaz Koridoru ve Hazar-Karadeniz-Avrupa Yeşil Enerji Koridoru gibi projelerin önemi vurgulandı. Enerji güvenliği, kritik mineraller ve nükleer enerjinin barışçıl kullanımı konularında iş birliğinin derinleştirilmesi kararlaştırıldı.
Türk dünyasının ortak uydusu için süreç hızlanacak
Zirvenin dikkat çeken başlıklarından biri de uzay ve teknoloji alanındaki iş birliği oldu. TDT çatısı altında üretimi tamamlanan 12U boyutundaki TDT-SAT küp uydusunun uzaya gönderilmesi için yasal ve teknik süreçlerin hızlandırılması kararlaştırıldı.
Dijital kamu hizmetlerinin entegrasyonu amacıyla “Dijital Türk Dünyası Konsepti”nin geliştirilmesi ve elektronik imzaların karşılıklı tanınmasına yönelik çalışmaların tamamlanması da teşvik edildi. Yapay zekâ alanındaki iş birliği ve fikri mülkiyet haklarının korunması da ortak çalışma konuları arasında yer aldı.
Ortak Türk alfabesi ve kültürel iş birliği
Kültürel alanda 34 harften oluşan Ortak Türk Alfabesi'nin yaygınlaştırılması hedefi öne çıktı. Türk Akademisi'nin ortak alfabe temelinde eserler yayımlamasına yönelik çalışmaların desteklenmesi ve ortak kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılması gerektiği vurgulandı.
Bildiride Ankara ve Taşkent'in Türk Dünyası Turizm Başkenti ilan edilmesi desteklenirken, ortak Müze Kart projesi ve turizm rotaları da iş birliği başlıkları arasında yer aldı. Spor alanında ise üye ülkelerin liglerinde forma giyen Türk devletleri vatandaşlarının “yabancı olmayan futbolcu” statüsünde değerlendirilmesi ve milli takımlar düzeyinde Türk Kupası düzenlenmesi yönündeki istişareler kayda geçirildi.
Gazze ve Kıbrıs için ortak mesaj
Ankara Bildirisi'nde bölgesel ve uluslararası gelişmelere ilişkin değerlendirmeler de yer aldı. Gazze'deki insani durumun sona erdirilmesi, bölgeye yardımların ulaştırılması ve yeniden imar çalışmalarının desteklenmesi yönünde ortak irade ortaya konuldu. İsrail-Filistin meselesinde Birleşmiş Milletler kararları doğrultusunda iki devletli çözümün hayata geçirilmesi gerektiği vurgulandı.
Kıbrıs meselesinde adadaki mevcut gerçekler temelinde müzakere edilmiş ve sürdürülebilir bir çözüm çağrısı yinelendi. Suriye'nin toprak bütünlüğü, güvenliği ve istikrarına verilen destek de bildiride tekrarlandı.
Zirvenin tamamlanmasının ardından değerlendirmede bulunan Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Ankara buluşmasının Türk dünyasının tarihi bağları ve jeopolitik dayanışması açısından önemine dikkat çekti. Duran, zirvede önemli kararların alındığını ve Ankara Bildirisi'nin kabul edildiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Tarihi bağlarımızı ve jeopolitik dayanışmamızı üst seviyeye taşıyan bu stratejik buluşma, ezelden ebede sürecek olan kardeşlik hukukumuzun ve ortak geleceğimizi birlikte inşa etme irademizin en somut nişanelerinden biri olmuştur."
