SuperFresh tarafından 2022 yılında hayata geçirilen Tarımın Kadın Yıldızları Projesi, COP31 Birleşmiş Milletler Pavilyonu’nda düzenlenen panelle uluslararası iklim gündemine taşındı. 9 Kasım’da, konferansın Gıda, Tarım ve Sağlık temalı günü kapsamında gerçekleştirilen buluşmada, kadın çiftçilerin üretimde ve karar alma mekanizmalarında daha etkin yer almasının önemi vurgulandı.
Esmiyor moderatörlüğünde düzenlenen “Women Cultivating Resilience: From Farm-Level Experience to Climate-Resilient Food Systems” başlıklı panelde, iklim değişikliğine karşı dayanıklı gıda sistemlerinin oluşturulmasında kadınların üstlenebileceği roller değerlendirildi. Programa BM Kadın Birimi Türkiye Ülke Direktörü Maryse Guimond, Besler Pazarlama ve Sürdürülebilirlikten Sorumlu Başkan Yardımcısı Gülizar Doğan, FAO Gıda Şampiyonu Dilara Koçak ve FAO Türkiye Temsilci Yardımcısı Dr. Ayşegül Selışık katıldı. Projede yer alan Trabzonlu çiftçi Makbule Karadeniz de sahadaki üretim deneyimlerini katılımcılarla paylaştı.
Kadın üreticiler için 280 milyon liralık alım
Besler Pazarlama ve Sürdürülebilirlikten Sorumlu Başkan Yardımcısı Gülizar Doğan, kadın çiftçilerin tarım sektöründe daha güçlü konuma gelmesi için bilgi, teknoloji, finansman ve pazara erişimin önemine dikkat çekti. Proje kapsamında yalnızca ürün alımı ve teşviklerle değil, eğitim ve saha desteğiyle de kadın üreticilerin desteklendiğini belirten Doğan, bugüne kadar kadın çiftçilerden 30 bin ton hacminde ve 280 milyon lira değerinde alım gerçekleştirildiğini açıkladı.
Finansal okuryazarlık, yapay zekâ ve girişimcilik gibi alanlarda 5 bin 500’den fazla kadına eğitim verildiğini aktaran Doğan, sözleşmeli çiftçiler arasında kadınların oranının 2022’de yüzde 5 seviyesindeyken 2025 yılında yüzde 30’a yükseldiğini bildirdi.
Doğan, konuşmasında şu ifadeleri kullandı:
“Kadın üreticilerin bilgiye, teknolojiye, finansmana ve pazara erişimi tarımın geleceğinin temel konularından biri. Kadın çiftçilerin ekonomik ve sosyal olarak güçlenmesini desteklemek amacıyla başlattığımız SuperFresh’in Tarımın Kadın Yıldızları Projesi'nde de bu imkânların birlikte ele alınmasını önemsiyoruz. Kadın üreticileri ürün alımı ve teşviklerin yanı sıra eğitim ve saha desteğiyle güçlendiriyoruz. Proje kapsamında bugüne kadar kadın çiftçilerden 30 bin ton hacminde ve 280 milyon değerinde alım gerçekleştirdik. Finansal okuryazarlık, yapay zeka, girişimcilik gibi başlıklarda 5.500’den fazla kadına eğitim sağladık. Sözleşmeli çiftçilerimiz içinde kadınların oranı 2022’de yüzde 5 iken 2025’te yüzde 30’a ulaştı. Hedefimiz, tarımın dönüşümünde büyük bir potansiyel barındıran kadın çiftçilerin tarımın geleceğinde daha güçlü bir sese ve daha büyük bir role sahip olması. Kadınların tarım sektöründe daha fazla söz sahibi olması için kararlılıkla çalışmaya devam edeceğiz”
Kadınların karar alma süreçlerinde yer alması vurgulandı
BM Kadın Birimi Türkiye Ülke Direktörü Maryse Guimond ise kadınların tarım ve gıda sistemlerinin dönüşümünde yalnızca üretici olarak değil, karar alma süreçlerinde de etkin rol üstlenmesi gerektiğini belirtti. Kadınların liderliğini sınırlayan yapısal engellerin kaldırılmasına yönelik çalışmalara işaret eden Guimond, kadın çiftçilerin öncelik ve çözüm önerilerinin ulusal politika ve yatırım kararlarına yansıtılmasının önemini dile getirdi.
Guimond, “UN Women olarak amacımız, kadınların karar alma ve harekete geçme gücünü ve liderliğini sınırlayan yapısal engelleri ortadan kaldırmak. Böylece kadınların tarım ve gıda sistemlerinin dönüşümünde söz sahibi olmalarını, bu dönüşüme yön vermelerini ve dönüşümden eşit şekilde yararlanmalarını sağlamayı hedefliyoruz. Kadın çiftçilerin ve kurumların ortaya koyduğu önceliklerin ve çözüm önerilerinin ulusal politika ve yatırım kararlarına ve nihayetinde de daha geniş kapsamlı iklim gündemine yansıtılmasını sağlayacak mekanizmalara ihtiyaç var” diye konuştu.
Çiftçi Makbule Karadeniz sahadaki deneyimini anlattı
Panelin dikkat çeken konuşmacılarından biri de Tarımın Kadın Yıldızları Projesi’nde yer alan çiftçi Makbule Karadeniz oldu. Çocukluğundan bu yana tarımsal üretimin içinde olduğunu ve Trabzon’da farklı ürünler yetiştirmeyi sürdürdüğünü anlatan Karadeniz, değişen iklim koşullarının üreticilerin karşılaştığı güçlükleri artırdığını söyledi.
Kuraklık, aşırı yağış ve zararlılarla mücadelenin giderek zorlaştığını belirten Karadeniz, üreticilerin yeni koşullara uyum sağlayabilmesi için eğitim ve dayanışmanın önemini vurguladı. Proje sayesinde ücretsiz eğitimlere katıldığını ve Türkiye’nin farklı bölgelerinden kadın çiftçilerle deneyim paylaşma imkânı bulduğunu ifade etti.
Karadeniz, “Ben çocukluğumdan beri tarımsal üretimin içindeyim. Bugün Trabzon'da farklı ürünler yetiştirerek üretmeye devam ediyorum. Ancak son yıllarda değişen iklim şartları, kuraklık, aşırı yağışlar ve zararlılarla mücadele etmek giderek zorlaşıyor. Bu değişime uyum sağlamak için sürekli öğrenmemiz, kendimizi geliştirmemiz gerekiyor. SuperFresh’in Tarımın Kadın Yıldızları Projesi sayesinde hem ücretsiz eğitimlerle yeni bilgiler edindim hem de Türkiye'nin dört bir yanından kadın üreticilerle tanışarak deneyimlerimizi paylaşabildiğimiz, birbirimize destek olduğumuz bir topluluğun parçası oldum. Kadınlar binlerce yıldır tarımsal üretimin içinde ama emekleri her zaman yeterince görünür olmuyor. Kadınların bilgiye, rehberliğe ve desteğe ulaşabilmesi, birbirlerinden öğrenebilecekleri topluluklarda yer alması çok önemli” ifadelerini kullandı.
COP31 kapsamında gerçekleştirilen panelde, kadın çiftçilerin sahadaki deneyimleri ile iklim değişikliğine dirençli tarım ve gıda sistemleri arasındaki ilişki uluslararası katılımcılarla paylaşıldı.
