Kapadokya’nın Göreme bölgesinde peribacasının çökmesi sonucu yaşanan can kayıpları, doğal kaya oluşumlarındaki güvenlik risklerini yeniden gündeme getirdi. Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Osman Bektaş, Trabzon’daki Sümela Manastırı çevresindeki dik ve çatlaklı yamaçlara dikkat çekerek olası kaya düşmelerine karşı önlem alınması gerektiğini belirtti.
Bektaş, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Göreme’deki tüf yapılarla Sümela Manastırı’nı çevreleyen dik ve çatlaklı magmatik kaya kütlelerinin jeolojik ve geoteknik açıdan benzer riskler taşıdığını ifade etti.
Sümela Manastırı için iki kritik önlem
Sümela Manastırı çevresindeki yamaçların güvenliğine ilişkin değerlendirmelerini paylaşan Bektaş, mevcut koruma sistemlerinin düzenli olarak kontrol edilmesi ve olası kaya hareketlerinin teknolojik yöntemlerle izlenmesi gerektiğini vurguladı.
Bektaş, yamaçlardaki çelik ağların ve kaya bariyerlerinin periyodik olarak denetlenmesini, InSAR uydu radar sistemleri ve LiDAR lazer tarama teknolojileriyle yamaçlardaki deformasyonların takip edilmesini önerdi.
“Amaç sıfır risk değil, kabul edilebilir risk düzeyidir”
Bektaş, daha önceki paylaşımlarında da Sümela Manastırı çevresindeki kaya düşmesi tehlikesine dikkat çekmişti. Bölgede kaya düşmesi riskinin tamamen ortadan kaldırılmasının mümkün olmadığını belirten Bektaş, riskin kaynağında kırıklı ve faylı jeolojik yapı, dik yamaçlar ve devam eden ayrışma süreçlerinin bulunduğunu ifade etmişti.
“Amaç sıfır risk değil, kabul edilebilir risk düzeyidir” değerlendirmesinde bulunan Bektaş, kontrollü kaya düşürme yöntemlerinin de ele alınması gerektiğini savunmuştu. Bektaş, yalnızca geçici kapatmalarla sorunun çözülemeyeceğini belirtmişti.
“Asıl sorun zamanlama”
Prof. Dr. Osman Bektaş, daha önceki değerlendirmelerinde kaya ıslahı ve çelik ağ uygulamalarının kış aylarında, turizm sezonu dışında yapılmasının daha uygun olacağını ifade etmişti. Bektaş, bu sayede güvenlik önlemlerinin alınabileceğini ve ekonomik kayıpların önüne geçilebileceğini savunmuştu.
Osman Bektaş’ın açıklamasının tamamı
Bektaş, Göreme’deki çökme sonrası yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:
“GÖREME TRABZON SÜMELA (MERYEM ANA) İÇİN BİR UYARIDIR!
Kapadokya Göreme’de peri bacasının çökmesiyle yaşadığımız acı kayıp, hassas ve dik yamaçlardaki kaya düşmesi riskini bir kez daha acı bir şekilde hatırlattı.
Göreme’deki tüf yapılar ile Sümela Manastırı’nı çevreleyen dik, çatlaklı magmatık kaya kütleleri jeolojik ve geoteknik açıdan benzer riskler taşır.
Gerekli acil önlemler:
Sümela yamaçlarındaki çelik ağ ve kaya bariyerlerinin periyodik denetimi,
InSAR ve LiDAR (lazer tarama) sistemleriyle mikron düzeyinde yamaç deformasyonu izlenmesi.”
