Son Mühür / İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde yürütülen rüşvet, irtikap ve örgüt soruşturması kapsamında Menderes Belediye Başkanı İlkay Çiçek’in de aralarında bulunduğu 10 kişinin tutuklanmasıyla gündeme gelen belediyeyle ilgili bu kez Sayıştay raporu dikkat çekti.
Belediyenin 2025 yılına ilişkin Düzenlilik Denetim Raporu’nda mali işlemler, vergi tahsilatları, personel giderleri ve taşınmazların kullanımına ilişkin çok sayıda bulguya yer verildi. Raporda bazı işlemlerin mevzuata uygun yürütülmediği belirtilirken, belediye yönetiminin de çeşitli tespitlere ilişkin açıklamalarda bulunduğu ve gerekli düzenlemelerin yapılacağını bildirdiği görüldü.
Araç kiralama ihalesinde peyzaj mimarları görevlendirilmiş!
Sayıştay’ın ihale süreçlerine ilişkin tespitlerinden biri, kamyon ve iş makinesi kiralama ihalesinin komisyonuyla ilgili oldu. Raporda, söz konusu ihalede işin uzmanı olarak iki peyzaj mimarının görevlendirildiği belirtildi.
İhale konusu işin niteliğine uygun teknik bilgiye sahip uzmanların komisyonda yer alması gerektiğini vurgulayan Sayıştay, mevcut uygulamaya dikkat çekti. Belediye yönetimi ise sonraki ihalelerde uygun branşlardan uzman personel görevlendirilmesi konusunda hassasiyet gösterileceğini bildirdi. Raporda ayrıca belediyeye ait bazı taşınmazların satış ve kira bedelleri belirlenirken yeterli piyasa araştırması yapılmadığı, tapu kayıtlarıyla taşınmazların mevcut kullanım şekilleri arasındaki farklılıkların giderilmediği kaydedildi. Yapım işlerine ilişkin bazı sigorta poliçelerinde mevzuatta öngörülen sınırların üzerinde muafiyet oranlarının bulunması da tespitler arasında yer aldı. Sosyal denge sözleşmesinde mevzuatın izin verdiği konuların dışına çıkılması ve sözleşme süresinin kanuna aykırı biçimde uzatılmasına imkân tanıyan hükümlerin bulunması da raporda sıralanan diğer eksiklikler oldu.
7 bin 925 işyerinin ilan ve reklam vergisi kaydı bulunmuyor
Rapordaki dikkat çekici bulgulardan biri, belediye sınırları içerisindeki işyerlerinin ilan ve reklam vergisi kayıtlarıyla ilgili oldu. Sayıştay denetçileri, vergi dairesinin aktif mükellef listesiyle belediyenin ilan ve reklam vergisi kayıtlarını karşılaştırdı. Yapılan incelemede 7 bin 925 işyerinin ilan ve reklam vergisi mükellefiyetinin bulunmadığı belirlendi. Raporda, işyerlerinin tabela ve benzeri araçlarla yaptıkları ilan ve reklamlardan mevzuat kapsamında vergi alınması gerektiği hatırlatıldı. Belediye yönetimi ise tespit doğrultusunda gerekli işlemlerin yapılacağını bildirdi.
5 bin 840 işyerinden çevre temizlik vergisi alınmamış
Belediyenin vergi gelirleriyle ilgili bir diğer tespit çevre temizlik vergisine ilişkin oldu. Vergi dairesinin aktif mükellef listesi ile belediyenin kayıtlarını karşılaştıran denetçiler, 5 bin 840 işyerinin çevre temizlik vergisi mükellefiyetinin oluşturulmadığını tespit etti. Raporda, söz konusu eksikliğin belediyenin gelirlerini etkilediğine dikkat çekildi.
4 bin 365 işletmenin işyeri açma ve çalışma ruhsatı yok
Sayıştay raporunda ruhsat işlemlerine ilişkin bulgular da yer aldı. Vergi dairesinin aktif işyeri listesiyle belediyenin ruhsat kayıtları karşılaştırıldığında, vergi mükellefiyeti bulunan 4 bin 365 işletmenin işyeri açma ve çalışma ruhsatının olmadığı belirlendi. Raporda, işletmelerin gerekli ruhsatı almadan faaliyete başlayamayacağı hatırlatılarak ruhsatsız işletmelerin kayıt altına alınması ve gerekli işlemlerin yapılması gerektiği vurgulandı.
Büyükşehir’e paylar aktarılmamış!
Menderes Belediyesi’nin tahsil ettiği vergilerden diğer kamu idarelerine aktarılması gereken tutarlar da denetim kapsamında incelendi. Rapora göre belediye, 2025 yılında işyerlerinden toplam 12 milyon 32 bin 774 lira 30 kuruş çevre temizlik vergisi tahsil etti. Ancak bu tutarın yüzde 20’sine karşılık gelen 2 milyon 406 bin 554 lira 86 kuruşun İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne aktarılmadığı tespit edildi.
Toplanan 8,8 milyon lira gönderilmemiş!
Taşınmaz kültür varlıklarının korunması amacıyla toplanan katkı payı da Sayıştay raporunda yer alan başlıklardan biri oldu. Denetçiler, 2025 yılı sonu itibarıyla emlak vergisi üzerinden tahsil edilen 8 milyon 878 bin 947 lira 45 kuruşluk katkı payının İzmir Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına (YİKOB) aktarılmadığını belirledi. Belediye yönetimi, yanıtında emlak vergisinin yüzde 10’u oranında ayrılan katkı paylarının zamanında ödenememesi nedeniyle İller Bankası payından kesinti yapıldığını ifade etti. Sayıştay ise söz konusu tutarın ilgili kuruma mevzuatta belirtilen süre içerisinde aktarılması gerektiğini vurguladı.
Personel giderleri yasal sınır aşılmış
Raporda belediyenin personel giderleri de önemli bir yer tuttu. Belediye ve belediye şirketi personelini kapsayan yıllık toplam personel giderinin 615 milyon 838 bin 483 lira 74 kuruşa ulaştığı belirtildi. Mevzuata göre hesaplanan personel gideri üst sınırı ise 422 milyon 678 bin 479 lira 89 kuruş olarak kaydedildi.
Buna göre belediyenin personel giderleri, belirlenen yasal sınırı yaklaşık 193 milyon 160 bin lira aştı. Sayıştay, personel giderlerinin mevzuatta belirlenen oranın altına düşürülmesi gerektiğine dikkat çekti. Belediye yönetimi de 2026 yılı ve sonrasında bu sınırın altına inilene kadar yeni personel alımı yapılmamasının sağlanacağını bildirdi.
19 belediye taşınmazı ihale yapılmadan kullandırılmış!
Belediyeye ait taşınmazların kullanımına ilişkin tespitler de raporda yer aldı. Sayıştay denetçileri, belediye mülkiyetindeki 19 taşınmazın ihale yoluyla kiraya verilmek yerine ecrimisil karşılığında kullandırıldığını belirledi. Raporda, ecrimisilin bir taşınmazın hukuka aykırı kullanımından kaynaklanan tazminat niteliğinde olduğu ve düzenli kiralama yönteminin yerine geçemeyeceği ifade edildi. Belediyenin söz konusu taşınmazları ihale yoluyla kiraya vermesi gerektiği kaydedildi.
Kira geliri 42,2 milyon lira, tahsilat 27,1 milyon lira!
Belediyenin kiraya verdiği taşınmazlardan elde ettiği gelirler de denetimden geçti. Rapora göre 2025 yılında toplam 42 milyon 278 bin 245 lira 80 kuruş kira tahakkuku yapılırken, tahsil edilen tutar 27 milyon 189 bin 133 lira 46 kuruş oldu. Böylece tahakkuk eden kira bedelleriyle tahsil edilen tutar arasında yaklaşık 15 milyon 89 bin liralık fark oluştu. Sayıştay, kira borçlarını ödemeyen kiracılara yönelik takip süreçlerinin açık biçimde belirlenmediğini ve tahsilat işlemlerinin düzenli yürütülmediğini tespit etti. Raporda, belediyenin alacaklarını takip etmek için gerekli iş tanımlarını ve süreçleri belirlemesi gerektiği ifade edildi.
Bir vakfa 25 yıllığına taşınmaz tahsis edilmiş
Sayıştay’ın taşınmaz yönetimine ilişkin bir diğer tespiti, belediyeye ait bir taşınmazın kamu kurum ve kuruluşu niteliğinde olmayan bir vakfa 25 yıllığına tahsis edilmesi oldu. Raporda, belediye taşınmazlarının ilgili mevzuat kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edilebileceği, kamu kurumu niteliğinde olmayan dernek ve vakıflara ise bu şekilde tahsis yapılamayacağı belirtildi. Belediye yönetimi, taşınmaz tahsis yetkisinin mevzuata uygun kullanılacağını bildirdi. Denetimde ayrıca belediyeye ait 17 taşınmazın kamu kurum ve kuruluşlarına süresiz olarak tahsis edildiği tespit edildi. Sayıştay, tahsis süresinin 25 yılı aşamayacağını belirterek mevcut tahsislerin mevzuata uygun hale getirilmesi gerektiğini kaydetti.
Gecekondu fonu gelirleri cari harcamalarda kullanılmış
Raporda gecekondu fonu kapsamında elde edilen gelirlerin kullanımına ilişkin bir bulguya da yer verildi. Sayıştay, fon gelirlerinin ilgili özel hesaba aktarılması gerekirken cari harcamalarda kullanıldığını tespit etti. Belediye yönetimi, maddi kaynak yetersizliği nedeniyle gecekondu fonu için pay ayrılamadığını ve tutarların ilgili hesaba aktarılamadığını bildirdi. Raporda ise fon gelirlerinin ilgili hesaba aktarılması ve yalnızca mevzuatta belirlenen amaçlar doğrultusunda kullanılması gerektiği vurgulandı.
Sayıştay ilamından kaynaklanan 56 bin 975 lira tahsil edilmemiş
Denetim raporunda kesinleşen Sayıştay ilamlarından kaynaklanan alacaklar da incelendi. Yapılan incelemede, kesinleşmiş bir Sayıştay ilamından doğan 56 bin 975 liranın henüz tahsil edilmediği belirlendi. Belediye yönetimi, söz konusu alacağın tahsili için mevzuat doğrultusunda gerekli çalışmaların başlatıldığını bildirdi. Raporda son olarak, belediyenin Sayıştay denetim raporlarını belediye meclisine sunmadığı ve denetim sonuçları hakkında meclisi bilgilendirmediği tespitine yer verildi. Belediye yönetimi ise denetim raporunun meclise sunulacağını ifade etti.
