Son Mühür / Pasifik Okyanusu’nda hızla güçlenen El Nino, ‘Mega El Nino kapıda’ söylemlerini güçlendirdi. Henüz bilimsel bir sınıflandırma olmayan “Mega El Nino” ifadesiyle anılan olağanüstü güçlü bir El Nino ihtimali tartışılırken, ABD Ulusal Okyanus ve Atmosferi İdaresi’ne (NOAA) göre El Nino’nun sonbahar ve kış aylarında ‘çok güçlü’ seviyeye ulaşma ihtimali yüzde 90’ın üzerinde bulunuyor. NOAA, özellikle ekim, kasım ve aralık döneminde 1950’den bu yana kaydedilen El Nino olaylarının gücünü aşacak “tarihi” bir olay yaşanma ihtimalini yüzde 69 olarak hesaplarken, gözler olası aşırı hava olaylarının şehirleri nasıl etkileyeceğine çevrildi.
Yapay zekadan dikkati çeken uyarı!
Son yıllarda hayatımıza hızla giren yapay zeka, İzmir’de olası kuvvetli bir hava olayı öncesi yapılması gerekenler konusunda uyarılarda bulundu. Son Mühür'ün “Güçlü bir El Nino olayı durumunda İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın yerinde olsaydın ne yapardın?” sorusuna yapay zeka, “Beklemeyin, vuracakmış gibi hazırlanın” yanıtı verdi.
İzmir’in yalnızca kuraklıkla değil, kısa sürede etki edebilecek aşırı yağışlara karşı da hazırlanması gerektiğini vurgulayan yapay zeka, özellikle geçmişte su baskını yaşanan bölgelerde yağmur suyu hatları, mazgallar, dereler, kolektörler ve terfi merkezlerinin sonbahardan önce yeniden stres testinden geçirilmesi önerdi.
“Kuraklık ve sel aynı anda düşünülmeli”
Yapay zeka aynı zamanda İzmir’in iki zıt tehlikeye de aynı zamanda hazırlanması gerektiğinin altını çizdi. Buna göre; İzmir, uzun süre yağış alamazken, birkaç saat içerisinde çok yüksek miktarda yağışla karşılaşabilir. Bu nedenle su yönetiminin yalnızca “Barajlarda ne kadar su kaldı?” sorusuna indirgenmemesi gerektiğini belirten uygulama, aşırı yağış sırasında ortaya çıkan suyun mümkün olduğunca depolanması, yeraltı kaynaklarının beslenmesi ve geri kazanılmış su kullanımının artırılması gerektiğinin de altını çizdi.
İZSU zaten milyarlarca liralık yatırım yapıyor
İzmir Büyükşehir Belediyesi iştiraklerinden İZSU’nun 2026 yılı için kabul edilen 45 milyar liralık bütçesinden 7,5 milyar TL’lik kısmının iklim değişikliğine uyum çalışmalarına ayrıldığını hatırlatan yapay zeka, “Ayrıca Dünya Bankası finansmanıyla Konak, Bayraklı, Karabağlar, Bornova ve Buca’yı kapsayan yağmur suyu ve kanalizasyon altyapısı çalışmalarını sürdürüyor. Yaklaşık 140 kilometrelik altyapı yenilemesini kapsayan projenin taşkın riskinin azaltılmasına katkı sağlaması hedefleniyor. Ancak NOAA’nın son El Nino tahminleri dikkate alındığında “olağanüstü hava olayları hazırlık planı” oluşturulmalı” mesajı verdi.
Tugay’a beş maddelik öneride bulundu
Olası olağanüstü hava olaylarına karşı İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tugay’a 5 maddelik öneride de bulunan yapay zeka modeli, “El Nino, Akdeniz ve Ege Denizi sıcaklıklarını sürekli takip edecek bilimsel bir “İklim Kriz Masası” oluşturulmalı. Geçmişte taşkın yaşayan bölgelerde yağmur suyu altyapısı sonbahar öncesinde yeniden kontrol edilmeli. Çok kısa sürede aşırı yağış senaryolarına göre mahalle ve sokak bazında taşkın simülasyonları hazırlanmalı. Kuraklık, sel, aşırı sıcaklık ve orman yangını riskleri tek bir kriz planında birleştirilmeli. Baraj seviyeleri, yağış, tüketim ve taşkın riskleri vatandaşın takip edebileceği açık bir dijital platformda yayımlanmalı” uyarıları yaptı.
Son olarak teknolojik uygulama, “Mega El Nino bilimsel bir sınıflandırma değil ve İzmir’de mutlaka olağanüstü bir afet yaşanacağı söylenemez. Ancak NOAA’nın açıkladığı veriler sıradan bir El Nino ihtimaline işaret etmiyor. İzmir geçmiş iklim koşullarına göre değil, geleceğin daha uç hava olaylarına göre hazırlanmalı. El Nino’nun İzmir’i vurup vurmayacağını beklemeyin; vuracakmış gibi hazırlanın. Vurmazsa yapılan yatırımlar zaten İzmir’in geleceğine kalır” mesajı verdi.
İklim bilimci profesör de uyarı yapmıştı!
Geçtiğimiz günlerde Son Mühür TV’de yayımlanan Gündem Özel programının canlı yayınına konuk olan Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Çevre, Biyoçeşitlilik ve İklim Değişikliği Çalışma Grubu Üyesi Prof. Dr. Doğan Yaşar, 2026 yılı sonbaharı öncesi Mega El Nino ihtimaline karşı uyarılarda bulunmuştu. Prof. Dr. Yaşar, “El Nino demek Pasifik suyunun sıcaklığının artması demektir. Bu olunca da buharlaşma artıyor. Buharlaşma artınca da yağış artıyor. O dönemde Avrupa’yı sel basmıştı. Şimdi Mega El Nino’yu tahmin edemiyorum. Eğer Süper El Nino gibi bir yağış gelirse İzmir’in işi çok zor. Altyapımız çok kötü, zaten müthiş bir çarpık kentleşme yapımız var. En son 1870’lerde Mega El Nino yaşanıyor. O zaman pek ölçüm durumu da yok. Kasım aylarında Mega El Nino etkisi bekliyoruz. İzmir çöken bir bölgemiz, çünkü dolgu alanının üzerine oturtulmuş bir şehir” diyerek altyapı konusunda önlem çağrısı yapmıştı.
