SON MÜHÜR/Cumhur Erkek-Yargıtay, icra mahkemelerinin önlerine gelen uyuşmazlıkları çözerken izlemesi gereken hukuk kuralları ve kesin hükmün bağlayıcılığı konusunda emsal nitelikte kararlara imza attı. Kararlarda, icra mahkemelerinin takip hukukunun doğası gereği hızlı karar verme ilkesi doğrultusunda genel mahkemelerdeki davaları bekletici mesele yapmama yetkisi bulunsa da, kesinleşmiş bir menfi tespit kararı varsa bunun yok sayılamayacağı vurgulandı.
İcra Mahkemesi Kesin Hükme Uymak Zorundadır
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin istikrarlı kararlarında, 'İcra Mahkemeleri, önlerine gelen uyuşmazlığı hızlı ve seri olan takip hukuku kurallarına göre çözümlerken, genel mahkemede görülen menfi tespit davasının sonuçlanmasını bekletici mesele yapmaz ise de genel mahkemenin menfi tespit davasının kabulüne yönelik kesinleşmiş hükmünü HMK 114/1-i maddesi gereğince göz ardı edemez'' satırlarına yer verdi.
Borçsuzluk Tescillendiyse Takip Devam Edemez
Karara konu uyuşmazlıklarda, borçlular hakkında kambiyo senetlerine (bono, çek) dayalı takip başlatılmış ve borçlular İcra Mahkemesi'ne başvurarak takibin iptalini talep etmiştir. Yargılama süreçleri devam ederken, borçluların genel mahkemelerde (Asliye Ticaret veya Sulh Hukuk Mahkemeleri) açtıkları menfi tespit davaları borçlular lehine sonuçlanmış ve kararlar kesinleşmiştir. Buna rağmen İcra Mahkemeleri'nin genel mahkemenin kesinleşen kararını dikkate almayarak davaları reddetmesi üzerine devreye giren Yargıtay, kararları bozarak şu hususların altını çizdi:
1-Kesin Hüküm Engelidir: Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 114/1-i maddesi gereğince kesinleşmiş bir mahkeme kararı dava şartıdır ve mahkemelerce resen dikkate alınmalıdır.
2-İcra Mahkemesi Uymakla Yükümlüdür: Genel mahkeme tarafından verilen "borçsuzluğun tespiti" kararı kesinleştikten sonra, İcra Mahkemesi'nin bu karara uygun şekilde borca itirazı kabul etmesi ve takibi durdurması/iptal etmesi gerekir.
3-Bu kararlar, genel mahkemelerde borçsuzluğunu ispatlayıp kararı kesinleştiren vatandaşların ve şirketlerin, İcra Mahkemelerindeki şekli yargılamalar nedeniyle mağdur edilmesinin önüne geçmektedir.
