Singapur'da bir organizasyonda Sayın Hakan Fidan ile bir söyleşi sırasında Kanada’da yaşayan otomasyon uzmanı bir Türk genci eline mikrofonu alıp şu ilginç soruyu sordu; "birçok farklı alanda yapay zeka, bomba tespiti, İHA'lar gibi birçok çalışma yapan Türk gençleri var burada… ABD’nin Darpa adında devlete bağlı bir kuruluşu var. Türkiye'nin de artık benzer bir yapıya sahip Savunma Bakanlığına bağlı bir kurumu hayata geçirme vakti gelmedi mi? Ve şunu da ekledi Projemi böyle bir kuruma gönüllü olarak vermeye de hazırım" dedi.
Hakan Fidan’ın yanıtı ise manidardı; “Yaptığın teklifi kabul ediyorum, aklımda bazı özel şeyler var!” Moderatörün; “O zaman yakında Darpa'nın Türk versiyonunun duyurulmasını bekleyeceğiz. Belki gelecek sene bunu konuşuruz.” dediğinde Hakan Fidan’ın o bildiğimiz gülümsemesi ekranlara yansıdı.
Peki DARPA nedir? DARPA (Defense Advanced Research Projects Agency - Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansı), ABD Savunma Bakanlığı'na bağlı bir araştırma ve geliştirme kurumudur. Kurumun temel misyonu, ulusal güvenlik için radikal inovasyonlar üreterek teknolojik sürprizler oluşturmak ve ABD'nin rakipleri tarafından teknolojik olarak şaşırtılmasını önlemektir. DARPA, oldukça esnek ve hiyerarşiden uzak bir teşkilatlanma yapısına sahiptir; kurumun kendi laboratuvarları bulunmaz, bunun yerine ülke çapındaki araştırmacıları, üniversiteleri ve özel sektörü bir ağ gibi birbirine bağlayarak projelerini yürütür.
DARPA Neden Kuruldu?
DARPA, 1958 yılında o dönemki ABD Başkanı Eisenhower'ın emriyle, Sovyetler Birliği'nin 1957 yılında Sputnik uydusunu yörüngeye yerleştirerek uzay yarışında ABD'nin önüne geçmesi üzerine kurulmuştur. Sputnik'in fırlatılması ABD için büyük bir bilimsel ve teknolojik sürpriz olmuş, bu durumun bir daha tekrarlanmaması ve teknolojik üstünlüğün korunması amacıyla ajans hayata geçirilmiştir. Kurumun iki ana kuruluş amacı şunlardır: ABD'nin teknolojik bir sürpriz yaşamasını önlemek ve ABD'nin düşmanlarına teknolojik sürprizler yaşatmasını sağlamak.
DARPA, kuruluşundan bu yana Amerikan savunma sanayine ve genel teknoloji dünyasına yön veren çok sayıda çığır açan katkıda bulunmuştur:
İnternetin Temelleri (ARPANET): 1960'ların sonunda geliştirilen ve paket anahtarlamalı bir ağ olan ARPANET, günümüzdeki internet teknolojisinin temelini oluşturmuştur.
Stealth (Görünmezlik) Teknolojisi: 1980'lerde geliştirilen ve radar sistemlerinde düşük görünürlük sağlayan bu teknoloji, savunma sanayinde "Sputnik etkisinin düşmana yaşatılması" olarak tanımlanan devrimsel bir adımdır.
İleri Havacılık ve Uzay Teknolojileri: Günümüzde ay-dünya arası ulaşım için nükleer termal roketler ve yörüngedeki uyduların bakımını yapabilen robotik araçlar gibi stratejik projeler yürütmektedir.
Otonom Sistemler ve Yapay Zeka: Savaş alanında yüksek hızda manevra yapabilen otonom kara araçları ve hava muharebelerinde pilotlara yardımcı olan yapay zeka sistemleri üzerinde çalışmaktadır.
Biyoteknoloji ve Nöroteknoloji: Savaş alanında kan nakli sorununu çözmek için geliştirilen "toz kan" projesi ve askerlerin fiziksel/bilişsel yeteneklerini artırmayı amaçlayan beyin-bilgisayar arayüzleri gibi tıbbi ve askeri hibrit teknolojiler geliştirmektedir.
Mikroelektronik ve Siber Güvenlik: Yeni nesil mikroçip üretim süreçleri (3DHI) ve siber saldırıları önceden tespit edip düzeltebilen yapay zeka tabanlı savunma araçları ile savunma sanayinin dijital altyapısını güçlendirmektedir.
Ülkemizdeki ARGE süreçleri sonucunda ortaya çıkan yeni teknolojiler ile Darpa’nın yaptığı katkıların bezerliğini görmüşsünüzdür. Milli Savunma Bakanlığı, SAHA 2026’da sadece iki ürünle tüm dünyayı şok etti. Son on beş seneye baktığımızda savunma sanayinde kopya ürünler yerine yeni teknolojilerle donatılmış ürünler sahaya sürüldü. Öyle bir seviyeye gelindi ki 2030’larda envantere girecek bir uçak için Suudi Arabistan, Endonezya, Pakistan, Azerbaycan, İspanya, Katar, Mısır, Malezya sıraya girmiş durumdalar. Bu güveni ikili diplomatik ilişkilerle veremezsiniz. Elinizde mutlaka bir şeyler olmalı. Yabancı bir siyasetçinin; “Türkiye 5.nesil uçak yapacağını söylediğinde gülenler hala gülüyorlar mı merak ediyorum” dedi. Ardından Avrupa'dan başka bir haber düştü; Fransa ve Almanya’nın 100 milyar euro değerindeki ortak uçak projesi FCAS çöktü.
Türkiye'nin geldiği teknolojik seviyenin ne kadar yüksek olduğunun artık farkında olmamız gerekiyor. Bu seviyeye on beş yılda hiç bir ülke gelemez. Buradan şu sonucu çıkarabiliriz Türk tipi DARPA çoktan kurulmuş ve mükemmel bir şekilde çalışıyor…