Kamu iktisadi teşebbüsleri (KİT) ve bağlı ortaklıklarının 2027 yılında uygulayacağı faaliyet ve mali yönetim esasları, 17 Ekim 2026 tarihli ve 11898 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’yla düzenlendi. Kararın ekinde yer alan düzenleme, kamu işletmelerinin ülke kaynaklarını verimli kullanmasını, yatırım ve işletmecilik faaliyetlerini yerine getirmesini ve belirlenen ekonomik hedeflere ulaşmasını amaçlıyor.
Düzenleme, 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları kapsıyor. Bağımsız denetime tabi kuruluşlar ile belirli sermaye payı şartlarını karşılayan kamu işletmeleri de kararın kapsamına alınıyor.
Kamu işletmelerinde verimlilik ve tasarruf dönemi
Kararda, kamu teşebbüslerinin 2027 yılı faaliyetlerini yürütürken ekonomik politikalar ve program hedefleri doğrultusunda hareket etmesi öngörülüyor. İşletmelerin verimlilik ve kârlılığını artıracak tedbirler alması, etkin bir insan kaynakları politikası uygulaması ve stok yönetimini iyileştirmesi isteniyor.
Düzenlemeyle kamu işletmelerinin kiralama ve benzeri yöntemlerle edindiği varlıkları ekonomik açıdan değerlendirmesi, faaliyetlerini maliyet ve verimlilik esaslarına göre planlaması hedefleniyor. Ayrıca araştırma-geliştirme ve inovasyon çalışmalarına önem verilmesi, piyasa koşullarına uygun kaliteli ve düşük maliyetli ürün ve hizmet üretilmesi öngörülüyor.
Kamu işletmelerinin ticari kredi kullanımları ile mali yükümlülüklerini programda belirlenen hedefler doğrultusunda yönetmesi, yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlanan üretimi artırması ve finansal risklere karşı önlem alması da kararda yer alan ilkeler arasında bulunuyor.
Personel alımında belirlenen kurallar uygulanacak
Kararın önemli bölümlerinden birini personel politikası oluşturuyor. Kamu işletmelerinde personel ihtiyacının karşılanması, açık ve naklen atamalar, ilave personel alımları ve zorunlu istihdam uygulamaları ayrı başlıklar altında düzenleniyor.
Açık ve naklen atamalarda, kamu işletmelerinin personel ihtiyacını öncelikle mevcut imkânlar ve belirlenen kontenjanlar çerçevesinde karşılaması öngörülüyor. Kararda ayrıca bazı personel alımlarının ilgili bakanlığın uygun görüşüne tabi olacağı belirtiliyor.
İlk defa işe alınacak personel için sınav ve değerlendirme süreçleri de düzenleniyor. Kamu işletmelerinde ilk kez açıktan atamayla personel alımında KPSS puan sıralamasının esas alınması ve adayların belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde değerlendirilmesi öngörülüyor.
Zorunlu istihdam ve personel giderleri
Kararda, ilgili mevzuat kapsamında zorunlu istihdam edilmesi gereken personelin alımına ilişkin düzenlemeler de bulunuyor. Engelli istihdamı, eski hükümlülerin işe alınması ve mevzuatla belirlenen diğer zorunlu istihdam yükümlülükleri bu kapsamda ele alınıyor.
Kamu işletmelerinin personel giderlerini yönetirken bütçe ve mali hedefleri dikkate alması gerekiyor. Personel alımları ve görevlendirmelerin belirlenen kurallara uygun yürütülmesi, işletmelerin insan kaynakları planlamasının da bu çerçevede yapılması öngörülüyor.
Ücret, fazla çalışma ve hizmet alımı düzenlemesi
Düzenleme, kamu işletmelerinde çalışan personelin ücretleri ve çalışma koşullarına ilişkin hükümler de içeriyor. Fazla çalışma uygulamalarının mevzuatla belirlenen sınırlar içinde yürütülmesi, ihtiyaçların ve maliyetlerin gözetilmesi isteniyor.
Kamu işletmelerinin hizmet alımlarında ise ilgili mevzuat hükümlerine uyması ve harcamalarını belirlenen bütçe sınırları içinde gerçekleştirmesi öngörülüyor. İşletmelerin hizmet alımı yoluyla karşılanan personel ve hizmet ihtiyaçlarını da karar kapsamında değerlendirmesi gerekiyor.
Yatırım ve mali hedefler belirlendi
Kararın ekinde, kamu iktisadi teşebbüslerinin 2027 yılı mali hedeflerine ilişkin tabloya yer verildi. Tabloda, kamu işletmelerinin yatırım hedefleri kuruluşlar bazında sıralandı.
Tabloda yatırım hedefi belirtilen kuruluşlar arasında Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ, Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü, Türkiye Taşkömürü Kurumu, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu, Elektrik Üretim AŞ, Türkiye Elektrik İletim AŞ, Türkiye Petrolleri AŞ, Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ, Toprak Mahsulleri Ofisi, Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü, Et ve Süt Kurumu, Devlet Malzeme Ofisi, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları, TCDD Taşımacılık AŞ, Türkiye Raylı Sistem Araçları Sanayii AŞ, Devlet Hava Meydanları İşletmesi ve Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü bulunuyor.
Yatırım tablosunda kuruluşların 2027 yılı için öngörülen tutarları ayrı ayrı gösteriliyor. Kararın genel hükümleri doğrultusunda yatırımların, kamu işletmelerinin mali hedefleri ve faaliyet programlarıyla uyumlu biçimde yürütülmesi amaçlanıyor.
Borçlar ve finansal riskler takip edilecek
Karar kapsamında kamu işletmelerinin borçlarını ve mali yükümlülüklerini zamanında yerine getirmesi, finansal risklerini takip etmesi ve gerekli önlemleri alması öngörülüyor.
İşletmelerin finansal araçları kullanırken risklerin belirlenmesi ve yönetilmesine yönelik süreçler oluşturması, finansal ve emtia risklerini takip etmesi ve bu alanlarda raporlama yapması da düzenlemede yer alıyor.
Denetim ve hesap verebilirlik artırılacak
Kararda kamu işletmelerinin faaliyetlerinin izlenmesi, performans hedeflerinin değerlendirilmesi ve raporlama süreçlerinin güçlendirilmesine yönelik hükümler bulunuyor. İşletmelerin belirlenen hedeflere ne ölçüde ulaştığının takip edilmesi ve sonuçların ilgili kurumlara iletilmesi öngörülüyor.
Ayrıca iç kontrol sistemlerinin oluşturulması, kurumsal yönetim ilkelerinin uygulanması, bağımsız denetim ve finansal raporlama süreçlerinin yürütülmesi düzenleniyor. Kamu işletmelerinin faaliyetlerine ilişkin verilerin güncel tutulması ve ilgili raporların belirlenen süreler içinde hazırlanması da kararın hükümleri arasında yer alıyor.
Kararın yürürlük maddesine göre bazı hükümler yayımı tarihinde, diğer hükümler ise 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek. Karar hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanı yürütecek.
