Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) yasasının ardından 8 Eylül 1999 sonrasında sigorta girişi olan ve emekliliği yıllarca ertelenen çalışanlar için "kademeli emeklilik" konusu yeniden Türkiye'nin gündemine oturdu. Emeklilikte Adalet Derneği'nin (EMADDER) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile yaptığı son temaslar, 2000 ile 2008 arası sigortalı olanların beklentilerini artırdı.
KADEMELİ EMEKLİLİK ÇIKACAK MI, TORBA YASADA VAR MI?
Kademeli emeklilik düzenlemesinin yakın vadedeki bir torba yasada yer alıp almayacağı henüz resmiyet kazanmadı. Ancak EMADDER Genel Başkanı Mihriban Uğurlu'nun açıklamalarına göre, kamu maliyesine etki raporları ve hazırlanan taslaklar TBMM'deki siyasilere ve ilgili bakanlıklara sunuldu. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakan Yardımcısı Ahmet Aydın ile yapılan görüşmelerin olumlu geçtiğini belirten Uğurlu, yetkili makamların kademeli emeklilik fikrine kapılarını açtığını ancak henüz somut bir çalışma veya takvim verilmediğini ifade etti. Gözler şimdi, düzenlemenin 2027 yılı içerisinde somutlaşıp somutlaşmayacağına çevrildi.
KADEMELİ EMEKLİLİK KİMLERİ KAPSIYOR, ŞARTLARI NELER?
Olası bir kademeli emeklilik yasası, 8 Eylül 1999 tarihinden sonra, özellikle 2000 ile 2008 yılları arasında ilk kez sigortalı olan yaklaşık 4,5 milyon çalışanı kapsayacak. Düzenlemenin temel şartı, EYT'de olduğu gibi yaş sınırının tamamen kaldırılması değil; işe giriş tarihine ve ödenen prim gün sayısına göre adil bir yaş bareminin belirlenmesi olacak.
Uğurlu, 8 Eylül 1999'da işe giren bir kadının 38 yaşında emekli olurken, sadece bir gün veya bir ay sonra işe giren bir kadının 58 yaşını beklemesinin anayasanın eşitlik ilkesine aykırı olduğunu savunuyor. EMADDER'in talebi, akranlar arasında oluşan bu 20 yıllık uçurumun kademelendirilerek makul seviyelere çekilmesi yönünde.
KADEMELİ EMEKLİLİK YAŞ VE PRİM TABLOSU NASIL OLACAK?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na sunulan kademeli emeklilik modeline göre, sigorta başlangıç yılına bağlı olarak yıllar içinde artan bir yaş ve prim sistemi öngörülüyor. Masadaki tablonun detayları şu şekilde:
-
1999-2000 Yılı Girişliler: İlk kademede, bu yıllarda ilk kez sigortalı olan kadınların 43, erkeklerin ise 45 yaşından itibaren emeklilik hakkı kazanması talep ediliyor.
-
Sonraki Yıllar İçin Kademeli Artış: İşe giriş yılı ilerledikçe emeklilik yaş sınırının kadınlarda basamaklı olarak 43’ten 51’e, erkeklerde ise 45’ten 53’e kadar yükseltilmesi planlanıyor. Prim gün şartları da bu yaş artışına paralel olarak yeniden düzenlenecek.
Böylece 1999 sonrası farklı tarihlerde işe başlayan sigortalılar, tek bir katı yaş şartına (58 veya 60 yaş) tabi tutulmak yerine, tıpkı eski sistemde olduğu gibi işe giriş tarihlerine göre daha adil ve ulaşılabilir bir emeklilik takvimine sahip olacaklar.
