Son Mühür- CHP Grup Başkanvekili ve İzmir Milletvekili Rahmi Aşkın Türeli, 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü dolayısıyla yaptığı yazılı açıklamada Türkiye’deki çocuk yoksulluğu, çocuk işçiliği ve okul güvenliği sorunlarına dikkat çekti.

Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme ve Anayasa’nın devlete yüklediği sorumlulukları hatırlatan Türeli, milyonlarca çocuğun temel haklarından yoksun büyüdüğünü belirterek şu ifadeleri kullandı: "1989'da kabul edilen Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, çocuğu korunmaya muhtaç bir nesne olarak değil, hak öznesi olarak tanımlamaktadır. Her çocuğun yaşama, gelişme, sağlık, yeterli beslenme, eğitim ve ekonomik sömürüden korunma hakkını güvence altına alır. Türkiye de bu sözleşmenin taraflarından biridir.

Anayasanın 41'inci maddesi devlete çocukları her türlü istismara ve şiddete karşı koruma görevi yükler. Bu hakları korumak bir lütuf değil, devletin hukuki yükümlülüğüdür. Ne var ki ülkemizde milyonlarca çocuk en temel haklarından yoksun büyümektedir. TÜİK’in 2025 yılı verilerine göre çocuk nüfusun yüzde 36,8'i yoksulluk ve sosyal dışlanma riskiyle karşı karşıyadır. TÜİK’in 2024 Çocuk Sağlığı ve Yoksunluğu verilerine göre her dört çocuktan biri maddi yetersizlik nedeniyle günde bir öğün et, tavuk ya da balık içeren yemek yiyememekte, her on çocuktan biri taze meyve ve sebzeye erişememektedir. Çocuk işçiliğiyle mücadele, çocuk yoksulluğuyla mücadele edilmeden kazanılamaz."

Çocuk işçiliği verileri ve İSİG raporları

Geçmiş yıllardaki Meclis araştırması önergelerini ve güncel TÜİK verilerini paylaşan Türeli, çalışan çocuk sayısındaki artışa ve iş kazalarına değinerek açıklamasını şöyle sürdürdü:

"Bu sorun yeni değildir. 2013 yılında, önceki milletvekilliği dönemimde, çocuk işçilerin sorunlarının araştırılması amacıyla Meclis araştırması açılmasını talep etmiştim. O önergenin gerekçesinde, TÜİK’in 2012 verilerine göre 893 bin çocuğun çalıştığı, bu çocukların yaklaşık yarısının okula gitmediği ve tek bir yılda onlarca çocuğun iş kazasında hayatını kaybettiği kayıt altına alınmıştı.

Chp’li Rahmi Aşkın Türeli, Sosyal Demokrasi Derneği Üyeliğinden Istifa Etti (2)

Önerge, çocukların esas olarak ailelerinin gelirine katkı sağlamak için çalıştığını ya da çalışmaya zorlandığını ortaya koymuştu. Oysa 2012'de durum bundan ibaretti ve bugün gelinen nokta çok daha vahimdir. TÜİK’in “Türkiye’deki Çocuklar 2025 İstatistiklere Bakış” raporuna göre ülkemizde 21 milyon 375 bin 930 çocuk yaşamaktadır; bunların yaklaşık 3 milyon 850 bini 15-17 yaş grubundadır.

Raporun işgücüne katılma verilerinden yapılan hesaplamaya göre, bu yaş grubunda yaklaşık 970 bin çocuk, yani yaklaşık 700 bin erkek ve yaklaşık 270 bin kız çocuğu işgücü piyasasındadır. Buna rağmen 2012’de kayıtlara geçen 893 bin çocuk işçi sayısının yalnızca 15-17 yaş grubunda bile aşıldığını göstermektedir.

Aradan geçen 13 yılda sorun çözülmemiş, derinleşmiştir. O gün sorulan soru bugün de geçerlidir: Bir ülke çocuklarını neden çalıştırmak zorunda kalır? Yanıt, derinleşen yoksulluk ve tasfiye edilen sosyal devlet politikalarıdır. Yoksulluğun çocuklar üzerindeki en ağır sonucu çocuk işçiliğidir.

Okuldan koparılan çocuklar tarlada, sanayide, inşaatta ve hizmet sektöründe çalıştırılmaktadır. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi’nin verilerine göre 2025 yılında en az 94 çocuk çalışırken hayatını kaybetmiş, bunların 26'sı 14 yaş ve altındadır. Resmi kayıtlarda ise yılda yalnızca yaklaşık 14 çocuk ölümü yer almaktadır. Resmi veriler ile bağımsız kayıtlar arasındaki bu derin uçurum, çocukların başına gelenlerin ya bilinmediğini ya da görmezden gelindiğini göstermektedir."

MESEM uygulaması ve Okul güvenliği

Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) kapsamındaki iş kazalarına ve okullardaki şiddet olaylarına ilişkin eleştirilerini sıralayan Türeli, Meclis araştırması çağrısıyla sözlerini tamamladı: "Bugün çocuk işçiliği, “eğitim” adı altında devlet eliyle ve resmi olarak da sürdürülmektedir. Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) 2016 yılında zorunlu örgün eğitim kapsamına alınmıştır. Ancak uygulamada çocuklar haftanın büyük bölümünü işletmelerde geçirmektedir. Millî Eğitim Bakanlığına ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yönelttiğim soru önergelerine verilen yanıtlar, yalnızca 2024 ve 2025 yıllarında en az 18 çocuğun MESEM kapsamında çalışırken hayatını kaybettiğini ortaya koymuştur.

Bakanlık bir yanıtında 10'u ölümlü 2.068 iş kazası bildirmiş, kısa süre sonraki yanıtında bu sayı 3.080 kazaya ve 13 ölüme çıkmıştır. Kendi verileriyle çelişen bir idare, çocukların can güvenliği konusunda yeterli bilgiye sahip olmadığını ya da bu bilgiyi kamuoyuyla paylaşmadığını göstermektedir.

İşletmelere sağlanan teşviklerin denetim kaynaklarının önünde tutulması ve ölümlerde yalnızca işletme sahiplerinin sorumlu tutulması da kamu otoritelerinin sorumluluğunu görünmez kılmaktadır. Bir program zorunlu örgün eğitim sayılıyorsa, o programdaki çocuğun can güvenliğinin birinci derecede sorumlusu AKP iktidarıdır. Örgün eğitime devam eden çocukların güvenliği de sağlanabilmiş değildir.

Okullarda ve okul çevrelerinde yaşanan silahlı saldırılar ve artan şiddet olayları, çocukların şiddetten korunma hakkının açık bir ihlalidir. Bu olaylar tekil talihsizlikler olarak geçiştirilemez. Okul güvenliği yalnızca güvenlik gücü sayısının artması, kamerayla izleme ve turnikeyle sağlanamaz. Yeterli rehber öğretmen ve destek personeli, şiddete uğrayan çocuğa psikososyal destek ve akran zorbalığıyla etkin mücadele de güvenliğin parçasıdır.

Kaynak ayrılmadan ve kadro verilmeden güvenli bir okul iklimi kurulamaz. Çocuk hakları yılda bir gün hatırlanacak bir başlık değildir. Çocuğu bir maliyet kalemi ya da ucuz işgücü olarak değil, hak öznesi bir yurttaş olarak gören anlayışın hayata geçirilmesi gerekmektedir. Bu amaçla bir Meclis araştırması açılması büyük önem taşımaktadır."

Kaynak: HABER MERKEZİ