Dünyanın en köklü dil kurumlarından Cambridge Sözlüğü, 2026 yılının kelimesi olarak "human" (insan) sözcüğünü belirlediğini açıkladı. Sözlük editörleri tarafından alınan bu karar, teknolojik dönüşümün hızlandığı bir dönemde insan doğasına ve bireysel varoluşa yönelik artan sorgulamaları doğrudan yansıtıyor. Yapılan açıklamada, yapay zeka teknolojilerinin günlük yaşamın ve üretim süreçlerinin merkezine yerleşmesiyle birlikte, "insan" kavramının anlamı ve sınırları üzerine yürütülen tartışmaların küresel ölçekte zirveye ulaştığı vurgulandı.

Yapay zeka ve düşünme süreçlerinin devri

Seçimin arka planını değerlendiren Cambridge Sözlüğü sözlük bilimcisi Colin McIntosh, yapay zeka araçlarının toplumun insan olma kavramını ele alış biçimini kökten değiştirdiğine dikkat çekti. İnsan olma fikrine yönelik bu taze ilginin çağın ruhunu tam anlamıyla yakaladığını belirten McIntosh, kelimenin zirveye yerleşmesindeki temel etkeni bilişsel süreçlerdeki değişimle açıkladı. McIntosh, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadelere yer verdi:

"Düşünme süreçlerimizi dış kaynaklara devrettiğimizde neleri kaybedebileceğimize dair duyulan endişeler, en üst düzey matematikçilerden küçük çocuklara eğitim veren öğretmenlere kadar geniş bir kesimin yapay zekaya ne ölçüde güvendiğini yeniden sorgulamasına yol açtı. 'Human' kelimesinin sözlük tanımı, geleneksel olarak insanları tanrılardan, hayvanlardan ve son dönemlerde ise makinelerden ayırma işlevi görüyor."

Bilinç, yaratıcılık ve şefkat sorgulanıyor

Cambridge Üniversitesi bilim felsefecisi Dr. Tom McClelland da insanlık anlayışının geçirdiği dönüşüm nedeniyle bu seçimi oldukça yerinde ve dikkat çekici bulduğunu ifade etti. Akademik ve toplumsal düzeyde canlı varlıklar ile insanlar tarafından yaratılan yapay sistemler arasındaki temel farkların anlaşılmaya çalışıldığını söyleyen McClelland, insanı özgün kılan niteliklerin yeniden tanımlandığını belirtti.

McClelland, yapay zeka tartışmalarındaki determinist yaklaşımlara da değinerek sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bizi makinelerden ayıran temel unsur bilinç mi, yaratıcılık mı yoksa şefkat duygusu mu? Günümüzde yapay zeka etrafında şekillenen tüm söylemler, sanki gelecekte yaşanacaklar önceden belirlenmiş ve kaçınılmazmış gibi bir çerçeveye oturtuluyor. Ancak yapay zeka destekli bir dünyada büyüyen genç nesillere en önemli tavsiyem, hiçbir şeyin kaçınılmaz olmadığını bilmeleridir. Yapay zekanın geleceğinde nelerin yaşanacağı tamamen bize, yani insanlara ve sizin tercihlerinize bağlı."

Kaynak: DHA