Görüntüsüyle dikkat çeken ancak doğaya verdiği zararla korkutan Madagaskar kriptostegiyası, Avustralya'nın en sorunlu istilacı bitkileri arasında yer alıyor. Kauçuk sarmaşığı olarak da tanınan tür, zehirli yaprakları, güçlü kökleri ve hızlı çoğalması nedeniyle özellikle otlaklarda büyük tehlike oluşturuyor.
Süs bitkisi olarak getirildi, doğayı istila etti
Anavatanı Madagaskar olan bitki, 1860'lı yıllarda Avustralya'ya süs amacıyla getirildi. İlk olarak Queensland bölgesindeki yerleşim alanlarında yetiştirilen sarmaşık, 1917 yılından sonra doğal alanlara yayılmaya başladı.
İkinci Dünya Savaşı sırasında kauçuk üretimi amacıyla da yetiştirilen bitki, zamanla kontrolden çıktı. 1991 yılı kayıtlarında yalnızca Queensland'de kapladığı alan 700 bin hektara ulaştı.
Kökleri 12 metre derinliğe iniyor
Bu bitkiyi diğer sarmaşıklardan ayıran en dikkat çekici özelliklerden biri kök sistemi. Toprağın 12 metre altına kadar uzanan kökler, yetişkin bitkinin tamamen ortadan kaldırılmasını güçleştiriyor.
Tutunacak bir yer bulamadığında 2-3 metre yüksekliğinde çalı şeklinde büyüyen sarmaşık, ağaçlara dolandığında 30 metreye kadar yükseliyor. Çevresindeki bitkileri sararak güneş ışığına ulaşmalarını engelliyor.
Zehirli yaprakları hayvanları tehdit ediyor
Parlak yeşil yaprakları ve pembe, eflatun ya da beyaz çiçekleriyle dikkat çeken kauçuk sarmaşığı, görünüşünün aksine zehirli maddeler içeriyor.
Özellikle yapraklarının hayvanlar tarafından tüketilmesi ciddi zehirlenmelere ve ölümlere yol açıyor. Gövdesi kırıldığında ortaya çıkan beyaz, süt kıvamındaki özsu da bitkinin dikkat edilmesi gereken özellikleri arasında bulunuyor.
Tek kapsülden yüzlerce tohum çıkıyor
Sarmaşığın yayılma hızının arkasında yüksek tohum üretimi yatıyor. Yaklaşık 12 santimetre uzunluğundaki tohum kapsüllerinin her birinde yüzlerce tohum bulunuyor.
Bir hektarlık alanda yılda milyonlarca tohum üreten bitkinin taze tohumlarında çimlenme oranı yüzde 95'e ulaşıyor.
Rüzgâr, hayvanlar ve araç lastiklerine yapışan çamur, tohumları farklı bölgelere taşıyor. Su üzerinde uzun süre kalan kapsüller ise taşkınlarla uzak noktalara sürükleniyor.
Doğal yaşamı da olumsuz etkiliyor
Özellikle sıcak ve kurak bölgelerde gelişen kauçuk sarmaşığı, dere kenarlarında ve otlaklarda yoğun çalılıklar oluşturuyor.
Yerel bitkilerin gelişimini baskılayan tür, hayvanların hareket alanını daraltıyor ve biyolojik çeşitliliği azaltıyor. Derin kökleri ve sürekli tohum üretmesi nedeniyle bitkiyle mücadele uzun yıllara yayılıyor.
Bir dönem yalnızca bahçeleri süslemek için yetiştirilen bu sarmaşık, bugün Avustralya'da tarım ve doğal yaşam açısından önemli bir sorun olarak görülüyor.
