İngiltere merkezli The Guardian gazetesi, İran’ın Orta Doğu’daki gerilimin tırmanmasının ardından yeni bir strateji hazırlığında olduğunu ileri sürdü.
Gazetenin iddiasına göre, İran yönetimi yüz binlerce Afgan mülteciyi Türkiye ve Irak’a göndermeyi planlıyor. Haberde, İran’da hâlen 2 milyon Afgan mültecinin bulunduğuna dikkat çekilerek, yalnızca 2025 yılı içinde 1 milyon Afgan’ın sınır dışı edildiği ifade edildi.
The Guardian’ın aktardığına göre İran, nükleer tesislerine yönelik saldırılar ve Birleşmiş Milletler (BM) yaptırımlarının yeniden yürürlüğe girmesinin ardından daha saldırgan bir dış politika stratejisine yöneliyor. Bu kapsamda, yüz binlerce Afgan mültecinin Türkiye ve Irak sınırlarına doğru yönlendirilmesi değerlendiriliyor.
Haberde, İran’ın bu planının yalnızca mülteci akışıyla sınırlı olmadığı; aynı zamanda füze programının genişletilmesi, hava savunma sistemlerinin güçlendirilmesi ve BM silah denetçileriyle iş birliğinin askıya alınmasının da strateji içinde yer aldığı belirtildi.
1 milyon Afgan sınır dışı edildi
İran’da hâlen yasa dışı şekilde bulunan en az 2 milyon Afgan mülteci olduğu tahmin ediliyor. The Guardian, 2025 yılı içinde 1 milyon Afgan’ın sınır dışı edildiğini, bu kişilerin 500 bininin ise haziran ayındaki İsrail saldırılarından sonra gönderildiğini bildirdi.
Mart ayında “sayım belgesi” olarak bilinen ve mültecilere sınırlı haklar tanıyan uygulamanın kaldırılmasıyla yüz binlerce kişinin statüsüz hale geldiği vurgulandı.
Tahran diplomatik gerilimi artırıyor
Haberde, İran’ın Fransa, Almanya ve Birleşik Krallık’taki büyükelçilerini istişare için geri çağırdığı bilgisine de yer verildi. BM Güvenlik Konseyi’nde 18 Ekim’de yaptırımları denetleyecek bir komitenin kurulmasının beklendiği, ancak Rusya’nın bu adımı veto etme ihtimalinin bulunduğu ifade edildi.
Tahran’ın Fransa aracılığıyla denetimlere sınırlı erişim önerdiği, fakat ABD’nin bu teklifi reddettiği kaydedildi. Ayrıca Japonya, Kanada ve Türkiye’nin yeni yaptırımları uygulamaya başladığı; Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın İran’ın nükleer programıyla bağlantılı kişi ve kurumların mal varlıklarını dondurduğu aktarıldı.
Yaptırımlar ekonomiyi sarstı
The Guardian, Rusya ve Çin’in Avrupa’nın yaptırımları yeniden devreye sokma hakkı bulunmadığını savunduğunu ve bu yaptırımlara uymayacaklarını açıkladığını belirtti. İran’da dolar kurunun serbest piyasada rekor seviyelere ulaştığı, yaptırımların ülke ekonomisine olan güveni ciddi biçimde sarstığı ifade edildi.
Gazete, İran’ın bu politikalarının hem bölgesel istikrarsızlığı artırabileceğini hem de Türkiye gibi komşu ülkelerde yeni bir mülteci dalgası riskini gündeme getirdiğini yazdı.