Ege'nin görkemli antik kentleri

İrili ufaklı çok sayıda antik kente sahip Ege Bölgesi'ndeki Efes, Laodikya ve Afrodisyas, geçmişi bugüne taşıyan önemli açık hava müzeleri olarak ön plana çıkıyor.

Kültür Sanat 26.04.2021, 18:03 Burak Aydoğan
Ege'nin görkemli antik kentleri

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 1

EFES ANTİK KENTİ / İZMİR

UNESCO'nun Dünya Mirası Listesinde yer alan ve İzmir'in Selçuk ilçesinde bulunan Efes Antik Kenti, farklı uygarlıklardan izlerle ziyaretçilerini milattan önce 7000'lere kadara uzanan bir tarih yolculuğuna çıkarıyor.

Kuruluşu Cilalı Taş Devri'ne dayanan, İyonya'nın 12 şehri arasında yer alan ve Helenistik, Roma, Bizans, Beylikler, Osmanlı dönemleri boyunca farklı medeniyetlere ev sahipliği yapan Efes, Anadolu'nun eşsiz zenginliklerini sergiliyor.

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 2

Arkeolojik araştırmalar sonucu tarih boyu hem ticari hem de politik bir merkez olduğu ortaya çıkan Efes, Anadolu'nun eski ana tanrıça (Kybele) geleneğine dayalı Artemis Tapınağı ile dünyanın yedi harikasından birini de bünyesinde barındırıyor.

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 3

Çeşitli tarihi kaynaklarda, doğu ile batı arasında önemli bir kapı durumundaki liman kentinin, en görkemli dönemini Helenistik ve Roma çağlarında yaşadığı, nüfusunun da 200 bine ulaştığı bilgisi yer alıyor.

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 4

Aralarında üç kilometre olan "aşağı" ve "yukarı" diye adlandırılan iki kapısı bulunan antik kentte milattan sonra 2. yüzyıla tarihlenen "Celcus Kütüphanesi", antik çağın en önemli kütüphaneleri arasında gösteriliyor.

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 5

Kentle özdeşleşmiş adını dünyaya duyuran tarihi eserler arasında Kuretler Caddesi'ndeki Hadrian Kapısı, Yamaçevler, 25 bin kişilik oturma kapasitesiyle büyük tiyatro, stadyum, ticaret ve devlet agoraları, antik liman da yer alıyor.

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 6

"NASIL TERK EDİLMİŞSE ÖYLE BULUNMUŞ"

Efes Müzesi'nin eski arkeologlarından Cengiz İçten, yaklaşık 50 yıl kazı çalışmalarında aktif olarak yer aldığı antik kentin eşsiz zenginliklerini anlattı.

İçten, kentin 120 yıl önce başlayan kazılarla bugüne kadar ancak yüzde 10-15'inin ortaya çıkarılabildiğini, toprak altında insanlık tarihi açısından büyük bir hazinenin yattığını belirterek, şöyle konuştu:

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 7

"Efes, dünyanın en iyi korunmuş şehirlerinden biri çünkü başka şehirlerde alt tabakalar zamanla yok olmuş. Efes ise 6-7. yüzyılda limanın dolmasının ardından terk edilmiş ve iki dağ arasında kurulduğu için yukarıdan gelen alüvyonlarla şehir tamamen kapanmış. Kazılar başladığında şehir nasıl terk edilmişse öyle bulunmuş"

Efes'in gelişiminde limanın büyük önem taşıdığına işaret eden İçten, Roma'nın ihracat ve ithalatını Efes Limanı'ndan yaptığını, bunun da kentin zenginleşmesini sağladığını aktardı.

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 8

KENTİN LÜKS YERLEŞİMİ: YAMAÇEVLER

Efes'te en iyi korunmuş yapılardan birinin kendisinin de kazı çalışmalarında yer aldığı Yamaçevler olduğu bilgisini veren İçten, şunları kaydetti:

"Yamaçevler 2 adı verilen bölüm, 4 dönümden oluşuyor. 3 ana teras, 7 ev var. Bu evlerden 2'sinin sahibini biliyoruz. Ailelere ilişkin kitabe var. Bir evin sahibi hem rahip hem de Yukarı Agora'dan sorumlu biri. Hem dindar hem tüccar, evi de 710 metrekare büyüklüğünde. Bu evin avlusu, 185 metrekareyi bulan kabul salonu, hamamı, tuvaleti var"

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 9

Cengiz İçten, tabanı ve duvarları mozaiklerle süslenmiş evin kazı çalışmasında mimarlar, restoratörler, arkeologlar gibi birçok meslekten insanın bir araya geldiğini, yıllar süren çalışmalarla tarihi zenginliğin ortaya çıkarıldığını belirtti.

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 10

PAPA 2. JEAN PAUL'DEN BİLL CLİNTON'A ÜNLÜ ZİYARETÇİLERİ OLDU

Efes Antik Kenti'ndeki kazı çalışmaları kapsamında önce Avusturya ekibi ile çalıştığını, daha sonra Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın kadrosunda arkeolog olarak görev aldığını anlatan İçten, çevre araştırmaları sırasında Magnesia Kapısı adı verilen bölgede milattan önce 7000'li yıllardan kalma bir yerleşim yeri bulduklarını, böylelikle bölgenin tarihinin 9 bin yıla ulaştığını belirtti.

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 11

İçten, önem verdiği bir başka araştırmanın da "mil taşları" ile ilgili olduğuna vurgu yaparak, mesafe taşları olarak tanımlanabilecek bu kalıntıların günümüzün kara yolları levhaları gibi iki yerleşim birimi arasındaki uzaklığı gösterdiğini anlattı.

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 12

Efes Antik Kenti'ndeki görev süresinde devlet misafirlerine de rehberlik ettiğini anlatan İçten, şöyle konuştu:

"1981 yılında Papa 2. Jean Paul, devlet başkanlarını gezdirdik. En önemli misafirlerden biri de ABD Başkanı Bill Clinton oldu, ailesiyle Efes'te misafir ettik. Clinton ailesinin gezisi için güzergah temini bile 3-4 gün sürmüştü. Çok sevdiler, antik kentten çok etkilendiler. Son olarak aktör Micheal Douglas'a refakat ettim. Hepsi çok beğendi çünkü Efes çok iyi korunmuş bir bölge, burayı ziyaret eden tarih hakkında detaylı bilgi sahibi olabiliyor"

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 13

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 14

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 15

BİR ARKEOLOJİ OKULU: LAODİKYA

Denizli'nin Pamukkale ilçesinde bulunan Anadolu'nun en büyük antik kentlerinden Laodikya, arkeoloji meraklıları için adeta okul niteliği taşıyor.

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 16

Geçmişi milattan önce 5500'e dayanan, Yedi Büyük Kilise'den biri olarak Hristiyanların kutsal kitabı İncil'de ismi geçen antik kent, ilk olarak Avrupalı seyyahlarca 17. yüzyılda keşfedildi. Antik kentteki ilk bilimsel kazı 1961-1963 yılları arasında Kanada Quebec Laval Üniversitesinden arkegolog Jean des Gagniers yönetiminde yapıldı, 1990'lı yıllarda da İtalyan arkeologlar, yüzey araştırması gerçekleştirdi.

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 17

Pamukkale Üniversitesi'nden Prof. Dr. Celal Şimşek başkanlığında 2003 yılında başlatılan kazılar, yılın 12 ayında devam ediyor. Ören yerinde, corona virüs tedbirleri altında halen 35 kişi çalışıyor.

Laodikya'da 18 yıldır devam eden kazılar sonucu antik kentin "Suriye" ve "Stadyum" caddeleri, sütunlarıyla ayağa kaldırıldı. Milattan sonra 494'te meydana gelen depremde yıkılan 1750 yıllık freskli traverten bloklar da gün yüzüne çıkarıldı.

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 18

Kazı çalışmalarında 3 metre uzunluğunda 1906 yıllık, Roma İmparatoru Marcus Ulpius Nerva Traianus'un (Trajan) heykeli bulundu, ayrıca mermer blok üzerine kazınmış 1500 yıllık olduğu tahmin edilen üç grafiti (duvar yazısı) tespit edildi.

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 19

Laodikya'da kuzey tiyatrosuna bitişik villada çok eski bir ev kilisesinin varlığı ile 20 odalı "kiliseli peristilli ev" tespit edildi. 2 bin yıllık olduğu değerlendirilen rahip başı heykeli de keşfedildi.

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 20

Ayrıca kentte 2200 yıl önce inşa edilmiş ve milattan sonra 5. yüzyıla kadar kullanılan Batı Tiyatrosu'nda restorasyon çalışmaları sürüyor.

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 21

Dünyaca ünlü Pamukkale'ye gelen turistler, Laodikya'ya da uğruyor. Kenti salgın koşullarında bu yıl Ocak'ta 398, Şubat'ta 776, Mart'ta 2 bin 116 kişi ziyaret etti.

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 22

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 23

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 24

ROMA DÖNEMİNİN ÖNEMLİ HEYKELTRAŞLIK MERKEZİ: AFRODİSYAS

Aydın'ın Karacasu ilçesinde, antik dönemin en iyi heykeltıraşlık okullarından birine ev sahipliği yapan Afrodisyas Antik Kenti, halen ayakta kalan yapılarıyla ziyaretçilerini 2 bin 500 yıllık yolculuğa çıkarıyor.

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 25

Kazı çalışmaları 1961 yılından itibaren Kültür ve Turizm Bakanlığı himayesinde devam eden antik kent, her yıl binlerce yerli ve yabancı turisti ağırlıyor.

Yanı başındaki mermer ocağı ve heykeltıraşlık okulu dolayısıyla dönemin en iyi eserlerinin yapıldığı kentler arasında gösterilen Afrodisyas, halen ayakta kalan ve ilk günkü özelliğini koruyan yapılarıyla ziyaretçilerini etkiliyor.

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 26

Özellikle 30 bin kişilik stadyum, Sebasteion tapınağı, hamam, antik tiyatro, Afrodisyas caddesi, Roma kentlerinin ihtişamını yansıtan dev şehir havuzu, Tetrapylon kapısı gibi yapılarıyla önce çıkan antik kent, sadece turistlerin değil sanatseverlerin de dikkatini çekiyor.

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 27

Antik kentteki kazılardan çıkartılan yaklaşık 3 bin heykel ve eşya ise kazı alanındaki müzede sergileniyor.

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 28

Coğrafi yapısı gezilmesi için rahat olan Afrodisyas, girişte müzesi ve ören yeriyle ziyaretçilerini cezbediyor.

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 29

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 30

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 31

Türkiye'nin kültürel serveti: Ege'nin görkemli antik kentleri - 32

Yorumlar (0)
23
açık
Günün Anketi Tümü
Bugün genel seçim olsa hangi partiye oy verirsiniz?
Bugün genel seçim olsa hangi partiye oy verirsiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
Günün Karikatürü Tümü